16. yüzyıldan 20. yüzyıla resim sanatında mekanın gelişimi ve distopya olgusu

Bu araştırmanın konusu, 16.yüzyıldan 20.yüzyıla resim sanatının mekânsal gelişimi ve distopya olgusu üzerine inceleme yapmaktır. Bu konudan hareketle, araştırmanın literatür taraması olarak yürütülmesine karar verilmiştir. Dolayısıyla, araştırmanın birinci bölümünde giriş bilgisi sunulmuş ve ikinci bölümünde de ütopya ve distopya kavramları tanıtılıp Thomas More'un Ütopya'sı ile Yevgeni İvanoviç Zamyatinin "Biz" romanı tanıtılmıştır. Üçüncü bölümde ise mekân kavramı hakkında açıklama yapılmıştır. Ek olarak, araştırmanın dördüncü bölümünde de resim sanatının gelişimi ve mekân ilişkisi, ayrıca ütopya ile distopyanın resim sanatına yansımaları hakkında bilgi verilmiştir. Resim sanatında mekânın gelişimi üzerine yapılan çalışmalar incelendiğinde, mekânın gelişiminde, toplumsal ve kültürel özelliklerin, inanç sistemlerinin, bilim ve felsefe alanındaki gelişmelerin etkili olduğu belirlenmiştir. Eserlerde kullanılan mekân ve konular dönemlere göre farklılık gösterse de resim sanatında distopik mekân kullanımı hemen hemen her dönemde kendini göstermiştir. Örneğin; A. Lorenzetti'nin "Deniz Kenarında Şehir" isim tablosu Orta Çağ'da yapılmasına karşın ütopya fikrinin henüz adının konmadığı bir dönemde yapılmış olması yönüyle dikkat çekmektedir. Ayrıca, Hobein tarafından yapılan "Ütopya Haritası" resim sanatında ütotopik mekân kullanımının Rönesans'ta da kullanıldığını göstermektedir. Ayrıca, Laurana'ya atfedilen "İdeal Şehir Urbino" ve Carnavale'e atfedilen "Baltimore" eserleri de 15. yy. şartlarına göre ideal ve düzenli şehir kullanımını yansıtmaktadır. Ek olarak, Bosch'un "Dünya Zevkler Bahçesi" ve "Son Yargı" eserleri distopya olgusuna örnek olarak bu yıllarda ortaya çıkması bakımından önemlidir. Resminde distopik mekân kullanımı ilerleyen yıllarda da kendisini göstermiş olup Bruegel'in "Cockaigne Ülkesi" ve "Babil Kulesi" 16. yy. eserleri arasında gösterilebilir. Ayrıca, Snayer'in "Aire - Sur - La – Lys – Kuşatması" 17. yy. ve Cole'un "Arkadya Tarzı veya Kırsal Devlet" eseri ile Böcklin'in "Ölüler Adası" 19. yy. eserlerine örnek olarak verilebilir. Ek olarak Meidner'in "Yanan Şehir", Gross'un "Cenaze", Beckmann'ın "Gece", Carra'nın "Anarşist Galli'nin Cenazesi", 20. yy.'ın başlarında resim sanatında distopik mekânı kullanan sanatçılara örnek olarak gösterilebilinir. Anahtar Kavramlar: Resim, Ütopya, Distopya, Mekân, Distopik mekân