1913-1914 yıllarında ahenk ve Köylü gazetelerinde İzmir merkezin sosyal, ekonomik ve kültürel yapısı

Şehir tarihi araştırmalarının kaynakları dönemsel farklılıklar gösterir. Osmanlı şehir tarihi çalışmalarında kullanılan tahrir defteri, temettuat defteri ve şeriye sicili gibi kaynakların yanında XIX. yüzyılın ikinci yarısından sonra gazeteler de kullanılmaya başlanmıştır. XIX. yüzyıl Osmanlı Devleti'nin modernleşme ve merkezileşme hareketinin bir parçası olarak resmi gazete ilk defa 1831 yılında yayınlanmıştır. Bu gazetenin yayınlanmasından sonra 1840 yılında Ceride-i Havadis ve 1860 yılında da Tercüman-ı Ahval yayınlanmıştır. Bu gazetelerden sonra gerek başkent İstanbul'da gerekse vilayet merkezlerinde gazeteler yayınlanmaya başlanmıştır. Gazetelerin yayınlandığı bu şehirler arasında imparatorluğun en büyük ihracat limanlarından olan İzmir de yer almaktadır. İzmir'de yayınlanan gazetelerde imparatorluğun genel durumu yanında diğer şehirlere dair de pek çok haber yayınlanmıştır. Osmanlı Arşiv belgelerinde bulunamayan pek çok konuya dair bilgilere gazeteler vasıtasıyla ulaşılabilmektedir. Gazeteler merkezi idarenin yayınladığı kanunların ve yapılan düzenlemelerin halka duyurulmasında önemli rol üstlenmiştir. Bunun yanında gazeteler yoluyla halkın dilek ve şikâyetleri yetkililere iletilmiş ve bunlara çözüm bulunabilmiştir. İzmir'de yayınlanan gazetelerden Ahenk ve Köylü gazeteleri de yukarıda belirtilen hususlar doğrultusunda hizmet yapmıştır. İçerdiği değerli bilgiler sebebiyle bu iki gazete çalışmamızda kaynak olarak kullanılmış ve gazetelerin verdiği bilgiler diğer kaynaklardaki bilgilerle karşılaştırılarak teyit edilmiştir. Çalışma dönemi olarak Balkan savaşları sonrası ve I. Dünya savaşı başlangıç yılları olarak seçilmiştir. Bu anlamda İzmir'de yayınlanan Ahenk ve Köylü gazetelerinin1913-1914 yıllarına ait sayıları incelenerek İzmir merkezin sosyal, ekonomik ve kültürel durumu ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmada kullanılan ilgili yıllara ait gazete nüshaları İzmir Ahmet Piriştina Kent Arşivi Müzesi'ndeki gazete koleksiyonundan temin edilmiştir. Bu gazetelerde Aydın vilayetinin İzmir dışındaki sancak ve kazaları ile ilgili haberler de bulunmaktadır. Bu gazeteler yoluyla vilayet halkı Osmanlı Devleti'nin bu dönemdeki siyasi durumu ve diğer devletlerle olan ilişkileri hakkında bilgilendirilmeye çalışılmıştır. Her iki gazetenin 1913 ve 1914 yıllarına ait İzmir'le ilgili yazıları okunmuş ve fişlenmiştir. Her iki gazeteden elde edilen bilgiler konularına göre tasnif edilerek çalışmanın ana ve alt başlıkları oluşturulmuştur. Çalışmada gazeteler yanında İzmir'e dair yapılan çalışmalardan da istifade edilmiştir. Anahtar Kelimeler: İzmir, Gazete, Aydın, Sosyal, Kültürel ve Ekonomik Yapı