1982 Anayasası çerçevesinde engelli hakları

Engellilik hâli insanlık tarihi boyunca var olmuştur. Günümüzde her altı kişiden biri engellidir ve her insan da birer engelli adayıdır. Dünya nüfusunda önemli bir yere sahip olan ve bedensel, ruhsal, tıbbi veya zihinsel bakımdan geçici yahut kalıcı nitelikteki engellilik hâllerinden dolayı diğer kişilerden farklılık arz eden engelliler; ayrımcılığa, toplumsal dışlamaya, kısıtlamalara, insanlık dışı kötü muamelelere maruz kalmışlardır. Ayrıca engellilerin yaşam, sağlık, eğitim, çalışma gibi birçok hakkı ihlal edilmiş, engelliler haklarından tam olarak faydalanamamışlardır. Engelliler, toplumsal hayata tam ve etkin katılım noktasında büyük sorunlar yaşamışlar ve yaşamaya da devam etmektedirler. İnsan haklarına verilen önemin artmasıyla beraber engelli bireylerin de hak sahipliği ve toplumsal hayata katılımları konusuna verilen önem de artmıştır. Bu kapsamda konuyla ilgili ulusal ve uluslararası alanda muhtelif düzenlemeler yapılmıştır. 1982 Anayasası'nda ise engelli bireylere yönelik ayrımcılık yasağı, eğitim hakkı, çalışma şartları ve sosyal güvenliğe ilişkin hükümler mevcuttur. Bunun yanında hukukumuzda engellilere yönelik birçok mevzuatta da düzenleme söz konusudur. Buna rağmen engelli bireylerin yaşamış oldukları hak ihlallerinin tam anlamıyla önüne geçilebildiğini söylemek mümkün değildir. Bu çalışmanın amacı, engelli bireylerin karşılaşmış oldukları sorunların tarihî gelişim süreçleriyle birlikte engelli bireylere yönelik uluslararası düzenlemeler ve Türk hukuku bakımından incelenmesidir. Bu çalışmada engellilerin toplumsal hayata katılımda yaşamış oldukları sorunlara ve ayrımcılık teşkil eden hususlara da değinilerek çözüm önerileri getirilmeye çalışılmıştır.