1995 yılında öğrenci yerleştirme sınavına İzmir il merkezinden katılan öğrencilerin başarılarını etkileyen faktörler

ÖZET Toplumlar giderek teknolojinin etkisinde kalmakta ve hızlı gelişmeye ayak uydurabilmek için uzmanlaşmaya yönelmektedir. Gelişmenin dinamiğinin bilim ve teknolojiye bağlanması iş gücü ihtiyacının karşılanmasında üst düzeyde ve nitelikli kurumlarda öğrenim görmüş olma talebini oluşturmaktadır. Bu şekilde çekicilik kazanan yükseköğretim kurumlan, genç ve hızla büyüyen nüfusa sahip Türkiye'de büyük bir taleple karşı karşıyadır. Kontenjan ise sınırlıdır. Arz- talepteki bu dengesizlik, yükseköğretim programlarına öğrenci seçme ve yerleştirmek üzerebir sınav sistemi geliştirmeyi zorunlu kılmıştır. Bu sınava başvuran her dört kişiden ancak birinin yükseköğretim kurumuna yerleştiği görülmektedir. Böylece sınavın ciddiyeti artmaktadır. îzmir ili "Öğrenci Yerleştirme Sınavı" nda en başarılı illerden biridir. Bu nedenle bu araştırmada " Öğrenci Yerleştirme Sınavına İzmir il merkezinden katılan öğrencilerin başarılarını etkileyen faktörler" in belirlemesi amaçlanmaktadır. Araştırma tarama modelindedir. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen likert tipi 139 maddelik bir anket ile 165 üniversite öğrencisinden toplanmıştır. SPSS yöntemi ile her bir maddenin Cronbach Alpha güvenirlik katsayıları bulunmuştur. Ölçeğin Alpha güvenirlik katsayısı.9693 tür. Veriler yüzde frekansı, aritmetik ortalama ve standart sapmalar halinde tablolaştırılmiştır. Faktör analizi ile elde edilen 1 1 faktör grubu şöyledir: Öğretmen ve okul ortamı, öğrenciyle ilgili özellikler, dershane,yönetici, aile, veli, okul olanakları, etkinliklere katılım ve çevre, şehir ortamı ve diğer kişisel özellikler, içsel motivasyon, dışsal motivasyon ve sosyal çevre. Deneklerin bu faktör gruplarının ÖYS başarılarını etkilemelerine katılma dereceleri; cinsiyet, mezun olunan lise türü, yükseköğretime giriş puanı, yükseköğretim programını tercih sırası, okul mezuniyet dereceleri, ailelerinin; IVöğrenim dereceleri, görev alanları, gelir durumları ve devam ettikleri okul programı dışında kendini geliştirici özel ya da resmi bir eğitime katılma durumlarına göre incelenmiş, F testi ve Varyans analizi uygulanmıştır. Anlamlı farklılıkların kaynağını belirlemek üzere Scheffe testinden yararlanılmıştır. Deneklerin görüşleri: - Cinsiyetlerine göre: " öğrenciyle ilgili özellikler ", "aile", "içsel motivasyon", - Mezun oldukları lise türlerine göre : "okul olanakları", - Yükseköğretime giriş puanına göre: " öğretmen ve okul ortamı", - Yükseköğretim programını tercih sırasına göre : "Dışsal motivasyon ve sosyal çevre", - İlkokul mezuniyet derecelerine göre; "dershane ortaokul mezuniyet derecelerine göre, "Öğretmen ve okul ortamı", "dışsal motivasyon ve sosyal çevre", lise mezuniyet derecelerine göre ; "öğrenciyle ilgili özellikler ", "yönetici","aile", - Annelerinin öğrenim derecelerine göre; "yönetici", babalarının öğrenim derecelerine göre; "öğretmen ve okul ortamı", "yönetici"," okul olanakları", "etkinliklere katılım ve çevre", - Annelerinin görev alanına göre; "yönetici", - Devam ettikleri okul programı dışında kendini geliştirici özel ya da resmi bir eğitime katılma durumuna göre; " içsel motivasyon " faktörünün ÖYS başarılarım etkilemesine katılım derecesi bakımından öğrenci görüşleri anlamlı farklılık göstermiş, ailenin gelir durumu açısından anlamlı bir fark bulunamamıştır. Bu çalışmanın sonunda, araştırma problemine ve yeni araştırma alanlarına ilişkin öneriler sunulmuştur.