2000 sonrası bağımsız Türk sinemasında gençlik

Bu çalışmanın temel amacı, 2000 sonrası Bağımsız Türk Sinemasında yer alan Uzak (Ceylan, 2002), Ahlat Ağacı (Ceylan, 2018), Bornova Bornova (Temelkuran, 2009), Sarı Sıcak (Reyhan, 2017), Babamın Kanatları (Sezer, 2016), Kara Köpekler Havlarken (Er & Er Gorbach, 2009), Nefesim Kesilene Kadar (Balcı, 2015), Kız Kardeşler (Alper, 2019), Çoğunluk (Yüce, 2010), Benim Varoş Hikayem (Korkut, 2017), Çekmeköy Underground (Türkmen, 2015) ve Hayaletler (Okyay, 2020) filmlerindeki gençlik temsillerinin egemen yapılarla kurduğu ilişkiyi ortaya çıkarmaktır. Sinemanın toplumsal gerçekliği estetize ederek kendine özgü araçlarla yeniden ürettiği kabulüyle yola çıkılan bu çalışmada, toplumsal bir kategori olarak gençliğin 2000 sonrası Bağımsız Türk Sinemasındaki temsillerinin yapı-fail ilişkisi çerçevesinde incelenmesi amaçlanmıştır. 1980'lerden itibaren küresel çapta yaşamın birçok boyutunun değişmesine yol açan neoliberal politikaların Türkiye'de de benimsendiği bilinmektedir. Ekonomik temelli bu dönüşüm sürecinin toplumun diğer boyutlarına eklemlenmesiyle birlikte, yeni bir gençlik kategorisinin inşa edildiği görülmektedir. Gençliğin toplumsal dönüşüm süreçleri tarafından oluşturulduğu önermesinden hareketle, bu çalışmada gençlik kategorisinin yetişkinliğe geçiş süreçlerinde yaşamlarını çevreleyen alanlara karşı geliştirdikleri eylemliliğin yukarıda sözü edilen on iki filme nasıl yansıdığı Sosyolojik Eleştiri yöntemi kullanılarak araştırılmıştır. Bu bağlamda, çözümlemeye konu olan on iki filmde genç karakterlerin ekonomik alandaki mücadelelerine odaklanılmasından yola çıkılarak, ekonomik koşulların gençlik temsillerinin yetişkinliğe geçiş süreçleri üzerinde belirleyici etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İlgili filmlerde yer alan genç karakterler ekonomik alanın yarattığı yoksulluk hallerinden çıkabilmek için çeşitli pratikler geliştirme çabası içindedir. İlgili filmlerin yarattığı anlam dünyasında ekonomik alanın özellikle eğitim sisteminin dışında kalmış, ekonomik, kültürel veya sosyal sermayesi olmayan yoksul gençler için aşılması zor engeller oluşturduğu ve genç karakterlerin yoksulluk hallerinden çıkabilmek için bazen egemen yapıyla uyumlu, bazen yapının kurallarını kırmaya çalışan ve bazen de yapının mekanizmasından kaçış olarak nitelendirilebilecek pratiklere yöneldiği ortaya çıkarılmıştır. Çözümlenen filmlerde öne çıkan gençlik temsillerinin yapı ile ilişkisinden yola çıkarak, gençlik sosyolojisinin son yıllarda ürettiği tartışmalar ve 2000 sonrası Bağımsız Türk Sinemasının gençlikle ilgili ürettiği anlamlar arasında bir paralellik bulunduğu ve bu nedenle ilgili sinemanın toplumsal gerçekçi özellikler taşıdığı sonucuna varılmıştır.