2013-2022 yılları arasında 112 acil sağlık hizmetlerinde istasyon, personel, ambulans ve vaka sayıları dağılımının hizmet sunumu açısından değerlendirilmesi: Ankara örneği

ESEN, Erkan. 2013-2022 Yılları Arasında 112 Acil Sağlık Hizmetlerinde İstasyon, Personel, Ambulans ve Vaka Sayıları Dağılımının Hizmet Sunumu Açısından Değerlendirilmesi: Ankara Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Çankırı, 2024. İnsan hayatı için kaçınılmaz bir ihtiyaç olan acil sağlık hizmetleri birimleri, herhangi bir acil hastalık veya yaralanma durumunda 24 saat boyunca ücretsiz ve kesintisiz hizmet sunmaktadırlar. Sağlıkla ilgili beklenmedik durumlar ortaya çıktığında, hızlı ve etkin müdahale ile hayatlar kurtarılmakta ve olası zararlar en aza indirilmektedir. Dünya genelinde ve Türkiye'de acil sağlık sistemlerinin oluşturulma süreci oldukça kısa bir geçmişe sahip olmasına rağmen, acil sağlık hizmetlerinin organizasyonu ülkelere göre değişiklik göstermektedir. Türkiye'de acil sağlık hizmetlerine, "112" telefon numarası aracılığıyla ulaşılan Komuta Kontrol Merkezlerinden yönlendirilen ambulanslar aracılığıyla erişim sağlanmaktadır. Acil durumlara ulaşım için kara, hava ve deniz ambulansları kullanılmaktadır. Ambulanslarda, ambulansın türüne göre acil tıp teknisyenleri, doktor, paramedik ve hemşireler görev almaktadır. Acil tıbbi müdahale için gereken tüm ekipmanlar ambulans içinde bulunmakta ve bu ekipmanlara ambulans içinden kolayca ulaşılabilmektedir. Bu araştırma, 2013 – 2022 yılları arasındaki Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonu (ASHİ) sayısı, personel sayısı, ambulansı sayısı, vaka sayısı, istasyon başına düşen günlük vaka sayısı, istasyon başına düşen nüfus, ambulans başına düşen nüfus, çağrı sayısı, ambulans yaş ortalaması, ASHİ başına düşen fiili personel sayısı verileri Ankara İl Sağlık Müdürlüğü'nden temin edilerek yürütülmüştür. Araştırma verileri; dağılım, yüzdelik, frekans, Çizelge ve grafiklerle analiz edilmiştir. Araştırmada personel sayısı ile Ankara nüfusu paralel bir artış göstermektedir. Aynı şekilde vaka sayısı ve nüfus yıllar geçtikçe artmaktadır. Yıllar ilerledikçe ASHİ sayısı, personel sayısı ve ambulans sayısı da artış göstermeye devam etmektedir. Personel sayısı artarken, istasyon sayısı da arttığından istasyon başına düşen fiili personel sayısında azalma izlenmektedir. Ambulans sayısında artış gözlenirken vaka sayısında belirgin bir azalma gözlenmemesi ambulans sayısının daha da artırılması gerektiğini göstermektedir. Ambulans sayısı artarken, ambulans yaş ortalamasının da artması yeni katılan ambulansların yeni model olmayabileceğini ve eski araçların envanterden çıkmadığını göstermektedir. Araştırma sonucunda yıllar geçtikçe büyüyen bir organizasyon göze çarpmaktadır. Ankara nüfusundaki artışla beraber ASHİ başına düşen nüfusun da azaldığı, bu sayede 112 acil sağlık hizmetlerine erişim olanağının arttığı gözlenmektedir. Ambulans sayısının ve ASHİ sayısının artması 112 Acil Sağlık Hizmetleri sunumunu olumlu etkilemektedir. Buna ek olarak ambulans başına düşen nüfusun azalması, artan ambulans sayısının dağılımının doğru yapıldığını göstermektedir. Fiziki olarak genişleyen ve nüfus olarak da artan Ankara iline etkin ve doğru 112 acil sağlık hizmetlerinin ulaştırılması adına; personel teminine devam edilerek, kritik noktalara ASHİ açılmaya devam edilmelidir. Ambulans alımında yeni model ambulanslara ağırlık verilerek eski model ambulansları başka alanlarda kullanmaya özen gösterilmelidir. Çağrı sayısının azaltılması için; halk, kamu spotlarıyla desteklenmeli ve acil çağrı merkezini hangi durumlarda aranması gerektiği hususunda bilgilendirme yapılmalıdır. Bu çalışmanın amacı, hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinin önemini vurgulamak, Ankara'daki mevcut sistem hakkında bilgi sunmak, hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinin durumunu değerlendirmektir. Anahtar Kelimeler: Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri, Ambulans, Vaka, Sağlık Çalışanı.