6-24 ay arası çocuklarda vitamin D düzeyi ve kullanımını etkileyen parametreler

Giriş: D vitamini vücutta kalsiyum-fosfor metabolizmasını etkileyen steroid yapıda bir hormondur. Temel etkisi kemik doku üzerinde olan bu hormonun eksiğinde kemik mineralizasyonu bozulur. Klinikte D vitamini eksikliği, çocuklarda rikets ve yetişkinlerde osteomalazi tabloları şeklinde ortaya çıkar. Ayrıca D vitamini eksikliği olan durumlarında, sadece kemik dokusundaki mineralizasyon bozulmakla kalmaz, aynı zamanda otoimmun hastalıklar, diyabet, kardiyovasküler rahatsızlıklar, multipl skleroz, romatoid artrit ve kanser dahil birçok hastalığın gelişimine etki edebilir. D vitamini eksikliğinin en bilinen sebebleri yetersiz güneş ışığı almak ve diyetle yeteri Vitamin D almamaktır. Endocrine Society her bebeğe doğumdan itibaren 12.aya kadar günlük 400 IU Vitamin D önermektedir. Türkiye'de D vitamini profilaksisi Sağlık Bakanlığı tarafından 12 aya kadar düzenli verilmesi önerilmektedir Amaç: Bu çalışmanın amacı, 6-24 ay arası çocuklarda Vitamin D düzeylerini etkileyen parametreleri belirlemek ve Vitamin D kullanımını etkileyen faktörleri incelemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmada Kasım 2023-Şubat 2024 tarihleri arasındaki 4 aylık süreçte Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk sağlığı ve hastalıkları polikliğine başvuran ve herhangi bir sebepten ötürü 25-OHD düzeyi bakılmış olan 6-24 aylık çocukların aileleriyle yapılan yüz yüze anket ile veriler elde edilmiştir. Çocuğun cinsiyeti, yaşı, anne yaşı, kardeş sayısı, aile tipi, gelir durumu, beslenme durumu, gebelikte vitamin d kullanımı, çocuğun vitamin d kullanımı, kullanılan vitamin d preparatı, vitamin d kullanım sıklığı ve düzeni sorgulanmıştır. Elde edilen verilere yapılan istatistiksel analizler SPSS (IBM SPSS Statistics 27) adlı paket program kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Araştırmaya konu olan çocukların yaş ortalamasının 13,48±4,78 (ay) olduğu tespit edildi. Cinsiyet dağılımı ise %52.8'i kız, %47.2'si erkek olarak görüldü. Çocukların %67'sinin düzenli olarak Vitamin D preparatı kullandığı öğrenildi. %11'3'ü ise düzensiz bir şekilde kullanırken yüzde 21.7'sinin ise hiç kullanmadığı görüldü. Hastaların %68,9'unun 25-OHD düzeyi normal saptandı. Çocukların 25-OHD sonuçlarının % 20,6'sı eksiklik, %10,5'unun ise yetersizlik viii düzeyinde olduğu görüldü. Başvuran 6-24 ay arası yaş grubunda olan 267 çocuğun aktif olarak 179'u düzenli (%64) 30 tanesi düzensiz (%11) kullanmakta olup; 58 tanesi (%25) ise aktif olarak Vitamin D preparatı kullanmadığı görüldü. Düzensiz ve hiç Vitamin D kullanmayan hastaların 25-OHD düzeyi; düzenli kullananlara oranla oldukça düşük saptandı. Hastaların yaşının büyümesiyle Vitamin D preparatının kullanımının azaldığı ayrıca 25-OHD düzeyinin düştüğü saptandı. Sosyoekonomik faktörlerin 25-OHD düzeyinde anlamlı bir fark oluşturmadığı görüldü. Gebelikte D vitamini kullanımının çocukların hem D vitamini kullanımıyla hem de 25-OHD düzeyiyle pozitif korelasyon saptandı. Sonuç: Yapılan analizler sonucunda bu çalışmada D vitamini profilaksisi ve tedavisinin özellikle 1 yaşından sonra uygun dozlama ile devam edilmesi gerektiği, aile hekimlerine başvuran hastaların takiplerinde D vitamini devamlılığının sağlanması önerilir. Uygun dozların yaş arttıkça mutlaka güncellenmesi gerektiği, olabildiğince erken dönemde Vitamin D preparatının başlanması gerektiği görüldü. Anahtar Kelimeler: Vitamin D, Çocuk, Profilaksi, Kalsiyum, Rikets