8. sınıf matematik öğretim programı ve 2023 LGS matematik sorularının PISA matematik okuryazarlığı çerçevesine göre incelenmesi

Bu araştırmanın amacı; 2018 yılında güncellenen 8. Sınıf Matematik Dersi Öğretim Programını ve 2023 LGS sınavı kapsamında yer alan matematik sorularını PISA matematik okuryazarlığı modeli değerlendirme çerçevesine göre incelenmektir. Bu amaç doğrultusunda araştırma belgesel tarama modelinde yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde doküman incelemesi basamakları kullanılmış, öğretim programında yer alan 52 adet kazanım ve 20 adet 2023 yılı LGS sorusu incelenmiştir. Elde edilen verilerin analizinde betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Analizler için kuramsal çerçeve olarak PISA matematik okuryazarlığı değerlendirme çerçevesi (Matematiksel Akıl Yürütme ve Problem Çözme Süreçleri, İçerik Alanları, Gerçek Yaşam Bağlamları) temele alınmıştır. Elde edilen bulgulara göre LGS matematik soruları "Matematiksel Akıl Yürütme ve Problem Çözme Süreçleri" boyutu altında çoktan aza sıralandığında; kullanma, matematiksel akıl yürütme, formülleştirme, yorumlama şeklindedir. PISA 2022'de ilk defa matematiksel süreçleri değerlendirme kriterlerine "matematiksel akıl yürütme" basamağı eklenerek yapılan değişikliğe göre araştırmamızda matematiksel akıl yürütme'de 6 adet soru belirlenmiştir. LGS matematik soruları "İçerik" boyutu altında en fazla sorunun nicelik, en az sorunun belirsizlik ve veri'den olduğu belirlenmiştir. LGS matematik soruları "Gerçek yaşam bağlamları" boyutu altında çoktan aza doğru; bilimsel, mesleki, kişisel ve toplumsal şeklinde sıralanmıştır. Öğretim programı kazanımları "Matematiksel Süreçler" boyutunda çoktan aza doğru; kullanma, formülleştirme, yorumlama, akıl yürütme şeklinde belirlenmiştir. "İçerik" boyutunda çoktan aza doğru; değişim ve ilişkiler, nicelik, uzay ve şekil, belirsizlik ve veri şeklinde olmuştur. "Gerçek yaşam bağlamları" boyutunda en çok bilimsel bağlam yer almıştır. Ardından kişisel bağlam gelmektedir. Mesleki ve toplumsal bağlamlarda kazanıma rastlanmamıştır. LGS matematik sorularının ve matematik ders öğretim programı kazanımlarının, PISA matematik okuryazarlığı modeli değerlendirme çerçevesi ile uyumlu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Yürütülecek program geliştirme/güncelleme çalışmalarının ve LGS sorularının PISA matematik okuryazarlığı modeli değerlendirme çerçevesi temele alınarak yapılması önerilebilir. 2024-2025 öğretim yılında değişikliğe gidilerek, uygulamaya konacak Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Matematik Öğretim Programı'ndaki beceriler ile PISA matematik okuryazarlığı yeterlik düzeylerinin ı̇lişkilendirilmesine yönelik araştırmalar yapılabilir.