Acil servise nontravmatik kanama ile başvuran hastalarda antiagregan ve antikoagülan kullanımlarının araştırılması

Acil servislere kanama nedeni ile başvuran hastaların kullandığı ilaçlar bu hasta gruplarının yönetiminde büyük önem arz etmektedir. Kanama nedeni olarak bölgesel birçok farklılık olsa da genel itibariyle GİS kanama ve SSS kanaması acil servise kanama nedeni ile başvuruların çoğunluğunu oluşturmaktadır. Kanama etyolojisinde antiagregan-antikoagülan ilaç kullanımı önemli bir risk faktörüdür. Bu çalışmada acil servise nontravmatik kanama nedeni ile başvuran hastaların antiagregan-antikoagülan ilaç kullanımlarına ek olarak hastane içi ve 30 günlük mortalitelerini etkileyen faktörler araştırıldı. Materyal ve Metot Çalışmaya Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Erişkin acil servise 18 yaş ve üzerinde kanama nedeni ile başvuran hastalar dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri (komorbit hastalıkları, daha önceki kanama öyküleri, kanama türü, antiagregan-antikoagülan ilaç kullanıp kullanmadığı, şayet kullanıyorsa sebebi, kullandığı ilacın adı) kayıt altına alındı. Ayrıca vital ve fizik muayene bulguları ve laboratuvar parametreleri (hemogram, bun, kreatinin, koagülasyon parametreleri) kayıt altına alındı. Hastalara acil serviste uygulanan tedaviler (kan ürünü verilmesi, cerrahi müdahale yapılması, medikal tedavi, endoskopi, kolonoskopi, bası uygulanması, tampon uygulanması, ilaç kesilmesi ve girişimsel işlem yapılması) çalışma formuna işlendikten sonra hastaların acil servis sonlanımları değerlendirildi. Hastaların acil servise başvuru sonrası 30. günde sağ kalımlarını sorgulamak amacıyla hastalara telefonla ulaşım sağlandı. Hastane içi sağ kalımlarını değerlendirmek amacıyla hastaların sistem üzerinden bilgilerine ulaşılarak kayıt altına alındı. Majör kanamalar ise, ölümcül kanama, kritik organ veya bölgede semptomatik kanama (İntrakraniyal, intraspinal, intraoküler, retroperitoneal, intra-artiküler, perikardiyal, kompartman sendromlu kas içi kanama), kanama nedeni ile hemoglobin değerinin akut olarak 2gr/dl veya daha fazla düşmesi ya da 2 ünite kan transfüzyonu ihtiyacı olması olarak tanımlandı. Bulgular Ocak-Haziran 2021 tarihleri arasında kanama şikâyeti ile başvuran 310 hastanın 297'si çalışmaya alındı. Çalışmaya alınan hastaların yaş ortalaması 62,2±18,9 kadınların yaş ortalaması 58,3±20,2 ve erkeklerin yaş ortalaması 65,9±16,8'idi. Hastaların komorbiditeleri incelendiğinde en sık komorbidite HT (%40) olduğu saptandı. Antiagregan ve antikoagülan kullanım sebepleri olarak komorbiditeler incelendiğinde ise en sık KAH (%28) saptandı. Hastaların en sık başvuru nedeni GİS kanama (%48,1), ikinci olarak menometroraji olarak bulundu (%13,8). Diğer kanama türlerine göre menometrorajiyle başvuran hastalarda herhangi bir komorbidite varlığı anlamlı olarak düşük bulundu. Çalışmamızda kullanılan antiagregan sayısı arttıkça majör kanama riskinde anlamlı artış olduğu saptandı. NSAİİ kullananlarda GİS kanama sıklığı, diğer kanama türlerine göre anlamlı olarak fazla bulundu. Majör kanaması olan hastaların hastane içi mortalitesinin majör kanaması olmayanlara göre 7,2 kat arttığı bulundu. Ayrıca SSS kanaması ile başvuran hastalarda 30 günlük mortalitenin 4,5 kat arttığı bulundu. HT komorbiti olması da 30 günlük mortaliteyi 2,2 kat arttıran bir diğer faktör olarak bulundu. Sonuç Kanama ile başvuran hastaların yarısından fazlası antiagregan-antikoagülan ilaç kullanmakta olup; NSAİİ' nın GİS kanama insidansını arttırması dışında antiagregan-antikoagülan ilaçlar ve NSAİİ kullanımı mortalitede ve herhangi bir kanama türünde spesifik artışa neden olmamaktadır. Majör kanama riskinde, antiagregan kullanım sayısı önemli bir faktör olarak dikkat çekmektedir. Ayrıca SSS kanaması yüksek mortalite ile seyretmekte olup, HT komorbitine sahip olmak da mortalitede etkili önemli bir faktördür. Hastane içi mortalitede ise majör kanama varlığı mortalite artışına neden olmaktadır ve bu hastaların hastane yatışı süresince göz önünde bulundurulmalıdır. Anahtar kelimeler: Acil servis, kanama, antiagregan ve antikoagülan