Adana ili turunçgil alanlarında kullanılan akarisitlerin Eutetranychus orientalis (Acari: Tetranychidae)'de direnç düzeylerinin belirlenmesi ve bu akarisitlerin bazı avcı akar (Acari: Phytoseiidae) türlerine yan etkileri

Adana ili turunçgil bahçelerinde zararlı akar türlerinin mücadelesinde yoğun pestisit kullanılmasına rağmen tatmin edici bir başarı sağlanamamaktadır. Bu seleksiyon baskısına bağlı olarak turunçgil zararlısı bazı akar türlerinde direnç belirlenmiştir. Turunçgil kahverengi akarı, Eutetranychus orientalis (Klein) (Acari: Tetranychidae) Türkiye'de turunçgil bahçelerinde zarar yapmakta ve üretim sezonu boyunca çok sayıda döl vermektedir. Bu çalışmada, Adana ilindeki ticari turunçgil bahçelerinden toplanan 9 farklı E. orientalis popülasyonunun abamectin, etoxazole, fenbutatin oxide, pyridaben ve spirodiclofen aktif maddeli akarisitlere karşı direnç oranları biyoassay ve biyokimyasal yöntemlerle saptanmıştır. Ayrıca, çalışmada kullanılan akarisitlerin avcı akar Euseius finlandicus (Oudemans) ve Euseius stipulatus (Athias-Henriot) (Acari: Phytoseiidae)'un farklı biyolojik dönemlerine ve üreme gücüne etkileri belirlenmiştir. Eutetranychus orientalis'in bahçe popülasyonlarının LC50 değerlerinin hassas popülasyonun LC50 değerlerine oranlanarak elde edilen direnç oranları abamectin, etoxazole, fenbutatin oxide, pyridaben ve spirodiclofen için sırasıyla 1.67-2.50, 1.00-2.53, 1.85-3.68, 1.30-2.65 ve 1.93-3.13 kat olarak belirlenmiştir. Biyoassay denemeleri sonucunda popülasyonların tüm akarisitlere karşı düşük düzeyde direnç gösterdiği saptanmıştır. Popülasyonların karboksilesteraz, glutation S-transferaz ve sitokrom P450 monooksigenaz enzim aktivite değerleri sırasıyla 21.419-24.160, 0.645-0.983 ve 0.044-0.081 ünite/mg/dakika protein bulunmuştur. Ayrıca, akarisitlerin etiket dozunda avcı akarlara yan etki çalışmaları sonucu elde edilen ölüm oranları IOBC yan etki skalasına göre değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, tüm akarisitlerin etkiket dozunda yumurtalar için zararsız veya az zararlı olduğu bulunmuştur. Ancak etiket dozunda, abamectin, etoxazole ve pyridaben larvalara zararlı, fenbutatin oksit ve spirodiclofen zararsız, buna karşın abamectin ve pyridaben ergin dişilere zararlı, etoxazole, fenbutatin oksit ve spirodiclofen zararsız bulunmuştur. Ergin dişilere etiket dozunda zararsız olan etoxazole, fenbutatin oxide ve spirodiclofen etiket dozunun 8 katı dozda ise zararsız veya az zararlı bulunmuştur. Etiket dozunda, abamectin ve pyridaben ergin dişilerde ilaçlamadan 24 saat sonra %100 ölüme neden olduğu için bu akarisitlerin üreme gücüne etkisi belirlenememiştir. Etiket dozunda, etoxazole ve fenbutatin oxidin üreme gücüne etkisi olmamış, fakat spirodiclofen üreme gücünü düşürmüştür.