Âdilşâhîler Hanlığı ve Yusuf Adil Han (1489-1689)

Hindistan, kadîm devirlerden itibaren başta Türkler olmak üzere İranî kavimler, Afganlar, Habeşliler ve Müslüman Araplar tarafından rağbet edilen bir coğrafya olmuş ve bu milletler Hindistan'a dil, din, ırk ve kültür bakımından tesir etmişlerdir. İslam öncesi dönemde Sakalar, Akhunlar gibi devletlerin ve İslam sonrası dönemde de Gazneliler ve Gurlular gibi devletlerin Hindistan'ı tamamen mesken edinmeyip buraya akınlar düzenlemek suretiyle hakim olmaya gayret göstermişlerdi. Müslüman Arapların Sind'de başlayan fetihleri neticesinde İslamiyet Hindistan'da yayılmış ve Arapların bölgedeki nüfûzunun azalmasından sonra İslamiyet, Türkler eliyle Güney Hindistan'a kadar yayılma imkanı bulmuştur. Bunun neticesinde Gurluların bakiyesi olan Delhi Türk Sultanlığı kuzeyden güneye doğru genişleme gösteren ilk Türk-İslam devleti olmuştur. Delhi Türk Sultanlığı'nın bakiyesi olan Behmenîlerin Güney Hindistan'da kurulan ilk İslam Devleti olması ve özellikle Türklerin ve İranlıların idarede söz sahibi olması sebebiyle Hindistan'ın güney bölgelerinde Türkler kalıcı hale gelmiştir. Adilşâhîler, Güney Hindistan'da Behmenîlerin bakiyesi olarak tarih sahnesine çıkmış bir Türk-İslam devleti olup, Şii mezhebini Hindistan'da ilk ilan eden devlet olmuştur. Çalışmamızda da Türklerin ve İslamiyet'in tedricen kuzeyden Güney Hindistan'a gelişi ve burada kalıcı olması aktarılarak Yusuf Âdil Han'ın Behmenî Hanedanlığı'nda bir valiyken bağımsızlığını ilan edip Âdilşâhî Hanlığı'nı tesisi, güneydeki devletlerle münasebeti, Şiiliğin ilanı ve varisi İsmail Âdilşâh'ın tahta geçişine kadarki süreç incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Âdilşâhîler, Hindistan, Güney Hindistan, Dekken, Yusuf Âdil Han, Behmenîler