Akhardal (Sinapis alba L.) tohumlarının bazı biyolojik özelliklerinin ve tohum çimlenmesine bitki ekstraktlarının allelopatik etkilerinin saptanması

Bu çalışma Şanlıurfa ve Hatay illerinden toplanan akhardal (Sinapis alba L.) tohumlarındaki dormansinin kırılması, bunların minimum, optimum ve maksimum çimlenme sıcaklıklarının belirlenmesi ve bu tohumların çimlenmesi üzerine bazı bitki uçucu yağ ve özütlerinin allelopatik etkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Yapılan laboratuvar çalışmalarında Hatay ve Şanlıurfa illerinden 2019 yılında toplanan Sinapis alba tohumlarına ait minimum, optimum ve maksimum çimlenme sıcaklıklarının, sırasıyla; Hatay örnekleri için 2 °C, 15-20 °C ve 35 °C olduğu; Şanlıurfa örnekleri için 2 °C, 20 °C ve 35 °C olduğu belirlenmiştir. Dormansi kırma çalışmalarına yönelik olarak yapılan çalışmalarda en etkili uygulama H2SO4'de 15 s bekletme ve 1 dk zımparalama ile elde edilmiştir. Tohumların sıcak/soğuk suda bekletilmesi şeklinde yapılan uygulamanın dormansinin kırılmasındaki etkisi düşük bulunmuştur. Ayrıca, Ailanthus altissima (Mill.) Swingle, Inula viscosa L., Inula graveolens L., Datura stramonium L., Phoenix dactylifera L. ve Washingtonia filifera bitkilerinden elde edilen özütlerin akhardal tohumlarının çimlenmesine allelopatik etkileri araştırılmıştır. Uygulamaların tamamında bitki özütlerinin uygulama dozu artıkça S. alba tohumlarının çimlenme oranları azalmıştır. Benzer şekilde, Origanum onites L., Origanum vulgare L., Origanum syriacum L., Origanum majorana L., Origanum minutiflorum O. Schwarz and P.H. Davis, Salvia officinalis L., Salvia fruticosa L., Salvia tomentosa Miller, Salvia palaestina Bentham, Lavandula officinalis L, Lavandula angustifolia Miller, Rosmarinus officinalis L, Micromeria fruticosa L. bitkilerinden elde edilen uçucu yağların farklı dozlarına maruz bırakılmış Sinapis alba L. tohumlarının çimlenmelerini farklı oranlarda etkilemiştir. Uygulamaların tamamında uçucu yağların uygulama dozu artıkça S. alba tohumlarının çimlenme oranı azalmıştır.