Aktif ve inaktif inflamatuar barsak hastalığında oksidatif stres ve eritrosit deformabilitesinin değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmamızda, İBH olan hastalarda oksidatif stres ve eritrosit deformabilitesinin etkileri araştırılmıştır. Çalışmamızın sonucunda elde edilecek veriler ile, etyopatogenez hakkında yeni bilgiler sağlanması ve nedene yönelik tedavi seçeneklerine de ışık tutması planlanmıştır.Giriş: Son yıllarda, İBH etyopatogenezinin aydınlatılması konusunda yoğun çalışmalar yapılmıştır. Etyopatogenezinde birçok faktör yer almaktadır. Çevresel risk faktörleri, genetik, immünolojik faktörler, mukozal geçirgenliğin artması ve mikroorganizmalar başlıca etyopatogenetik faktörlerdir. Patogenezde üzerinde durulan önemli faktörlerin başında okidatif stres ve mikrovasküler akımda yavaşlama gelmektedir. Artmış oksidatif stresin eritrosit deformabilitesinde azalmaya yol açtığı belirtilmektedir. Ancak İBH olan hastalarda eritrosit deformabilitesi ile ilgili yapılmış çalışma bulunmamaktadır. Mikrovasküler akımdaki yavaşlama ile eritrosit deformabilitesi arasındaki neden-sonuç ilişkisi tam aydınlatılamamıştır.Gereç ve Yöntemler: Çalışmamız Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Bilim Dalı'nda gerçekleşmiştir. 43 aktif İBH, 48 inaktif dönemde İBH olan ve 45 sağlıklı kontrol 3 grup altında toplanarak periferik venöz kanları alınmıştır. İlk alınan kan 2 saat içinde eritrosit deformabilite ölçümünde kullanılmıştır. Geriye kalan kanda eritrosit paketleri ve plazma ayrılarak derin dondurucuda saklanan örneklerde eritrosit paketlerinde MDA, plazma örneklerinde GPO ve sülfidril ölçümleri gerçekleştirilmiştir.Sonuçlar: Toplam 136 kişi 3 alt grupta incelenmiştir. Eritrosit MDA değeri, hem aktif (p=0.03) hem de inaktif İBH (p=0.05) grubunda kontrol grubu ile karşılaştırıldığında anlamlı olarak yüksek saptanmıştır. Plazma GPO değerlerinde, gruplar arasında istatiksel anlamlı fark saptanmamıştır. En düşük plazma TSH değeri aktif İBH grubunda iken en yüksek TSH değeri kontrol grubunda saptanmıştır. Aktif İBH grubunda ki bu düşük değer hem inaktif İBH grubuna (p=0.003) göre hem de kontrol grubuna (p=0.001) göre istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Ancak inaktif İBH grubundaki düşük değer, kontrol grubu ile karşılaştırıldığında istatiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Eritrosit deformabilitesi değerini gösteren elongasyon indeksi (EI), hem aktif (p<0.05) hem de inaktif İBH (p<0.05) grubunda kontrol grubu ile karşılaştırıldığında anlamlı olarak düşük saptanmıştır. Alt gruplarda, eritrosit MDA, plazma GPO ve TSH düzeyleri ile EI arasında istatiksel anlamlı olarak korelasyon saptanmamıştır.Sonuç olarak çalışmamız, İBH olan hastalarda eritrosit deformabilitesinin değerlendirildiği ilk çalışmadır. Çalışmamızda bulunan yüksek eritrosit MDA ve düşük plazma TSH düzeyleri hastalığın patolojisinde oksidatif stresi ortaya koymaktadır. Artmış eritrosit MDA'nın eritrosit deformabilitesinde azalmaya yol açtığı düşünülmüştür. Azalmış eritrosit deformabilitesi ise son zamanlarda üzerinde durulan mikrovasküler iskeminin tetikleyicisi olabilir.