Akut böbrek hasarı gelişen septik hastalarda BCL-2 gen çalışması

Giriş: Sepsis, enfeksiyona karşı disregüle konak yanıtına bağlı organ disfonksiyonun gelişmesidir. Sepsis tanısında gerekli olan organ disfonksiyonu için, Sofa skorunda iki veya daha üstü puan almak gerekmektedir. Sepsis tanısı olan hastaların %15-20'sinde sepsise bağlı akut böbrek hasarı (ABH) görülmektedir. Sepsisin şiddeti arttıkça ABH görülme sıklığı da artmaktadır. Ayrıca ABH yalnızca sepsisin seyrini kötüleştirmez, aynı zamanda ABH'da enfeksiyonlara yatkınlık nedeniyle tekrarlayan sepsis gelişiminde predispozan bir faktördür. Bu sebeple sepsiste ABH'ın erken tanınması ve patogenezinin anlaşılması önem arz etmektedir. Sepsiste ABH gelişimi için önceden tanımlanan risk faktörleri olan yaş, cinsiyet, komorbiditeler ve enfeksiyon odakları sepsis ilişkili ABH gelişimini güvenilir şekilde açıklayamamıştır. Dolayısıyla bireyler arasındaki genetik değişkenliğin ABH gelişiminin önemli bir bölümünü oluşturduğu düşünülmektedir. Çalışmamızda hücre ölümünde ana modülatör olan BCL-2 genetik varyasyonunun sepsisli hastalarda ABH gelişne riskini arttırıp arttırmadığını araştırmayı planladık. Gereç ve Yöntem: Düzce Üniversitesi Etik Kurulunun 2019/177 karar numaralı izni alınan, Bilimsel Araştırma Projeleri tarafından 2019.04.03.1037 proje numarası ile desteklenenen ve Helsinki Deklerasyonu prensiplerine uygun olarak gerçekleştirilen bu çalışma, 01.10.2019-15.01.2020 tarihleri arasında Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Dahiliye Yoğun Bakım Ünitesi'nde yatan 49 hasta alınmıştır. Çalışmaya yoğun bakıma sepsis tanısıyla yatırılan, 18 yaş ve üzerinde olan, çalışmayı kabul eden ve son dönem böbrek yetmezliği olmayan hastalar dahil edilmiştir. Hastalar sepsis tanısı olup ABH gelişenler (n=25) ve ABH gelişmeyenler (n=24) olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Her iki gruptaki hastalarda BCL-2 genetik varyasyonu değerlendirilmiştir. Bulgular: Yaş ve cinsiyet açısından gruplar homojen dağılırken, vücut ağırlığı, antihipertansif ve antitrombotik ilaç kullanım öyküsü ile koroner arter hastalığı, kalp yetmezliği ve kronik böbrek hastalığı (KBY) oranları ABH grubunda daha yüksek saptanmıştır. Ardışık Organ Yetmezliği Değerlendirme Skoru (Sequential Organ Failure Assesment, [SOFA]), Akut Fizyoloji ve Kronik Sağlık Değerlendirmesi Skoru (Acute Physiology and Chronic Health Evaluation II, [APACHE II]), kreatinin değerleri ve laktat değerlerinin yüksekliği ABH olan grupta istatistiksel olarak belirgin yüksek bulunmuştur. ABH grubunda bikarbonat seviyesi anlamlı derecede düşük bulundu. Her iki grupta ana yatış nedeni pnömoni (n=42, [%85]; kontrol grupta, n=13, [%54.2]; hasta grupta, n=14, [%56.0]) olup, en sık üreyen mikroorganizmalar sırasıyla Klebsiella (n=11, [%22]), Asinetobakter (n=10, [%20]), Pseudomonas (n=8, [%16]) ve S.aureus'tur (n=6 [%12]). ABH gelişen grupta yoğun bakım, hastane ve uzun dönem (6 ve 12 aylık) mortalite oranlarının ABH gelişmeyen gruba göre istatistiksel olarak anlamlı derecede fazla olduğu saptanmıştır. BCL-2'nin rs1801018 ve rs4987711 olmak üzere iki genetik varyasyonu tespit edilmiştir. ABH hasarı olan grupta rs1801018 varyasyonu daha fazla saptanmış olup (kontrol grupta, n=6, [%25]; hasta grupta, n=16, [%64]; p=0.003), rs4987711 genetik varyasyonu ise sadece ABH olan grupta saptanmıştır (kontrol grupta, n=0, [%0]; hasta grupta, n=2, [%8]; p=0.003). BCL-2 genetik varyasyonu saptanan hastalarda ABH gelişme riski 7.71 kat, KBY gelişme riski ise 4.73 kat daha fazla bulunmuştur. Mortalite durumuna bakıldığında BCL-2 genetik varyasyonu taşıyanlarda 6 ve 12 aylık mortalite oranları sırasıyla 8.94 ve 7.26 kat artmış olarak saptanmıştır. Sonuç: BCL-2 genetik varyasyonu yoğun bakımda sepsise bağlı ABH gelişen hastalarda anlamlı yüksek tespit edilmiştir. BCL-2 genetik polimorfizmi olan hastalarda ABH yatkınlığı 7.71 kat yüksek saptandı. Ayrıca genetik varyasyona sahip hastalarda 3 ve 6 aylık mortalite oranının daha yüksek olduğu görüldü. Bu sebeple BCL-2 genetik varyasonunun ABH gelişimi için risk faktörü olarak kabul edilebileceği düşünülmüştür. Anahtar kelimeler: Sepsis, akut böbrek hasarı, BCL-2, mortalite