Aladağ (Bolu) yöresi çam ormanlarında sürgünde zarar yapan orman bahçıvanı (Tomicus spp.) konukçu tercihleri

Orman Bahçıvanlarından iki Tomicus (Col: Curculionidae) türü, Tomicus minor (Hartig.) ve Tomicus piniperda (L.) Türkiye'nin çam ormanlarının en önemli zararlılarıdır. Yüksek populasyon yoğunluklarında, çam ağaçlarının sürgünlerinde beslenmesiyle ciddi sürgün ve sonrasında artım kayıplarına yol açabilmektedir. Bu çalışmada, Orman bahçıvanlarının sürgün zararında hangi ağaç türlerini tercih ettiği, bu zararın ağacın taç bölümü üzerinde dağılımının ortaya konulması, böcek epidemisinin, ağaç taksonlarında birim alanda populasyonu ve sürgün özellikleri bakımından değerlendirilmesidir. Bu amaca yönelik, Bolu-Aladağ ormanlarında Ebe karaçamı için bir yükseltide, Sarıçam ve Karaçam türleri için üç farklı yükseltide olup her yükseltide altışar adet örnek çam ağacı seçilmiştir. Kabuk böcekleri, her ağaç tacının güney kısmında bir metrekarede bulunan en az 14 son yıl sürgününde taranmış sayılmıştır. Saf çam meşcereleri, göknar ve çam karışık meşcerelerine göre yaklaşık dört katına kadar sürgün saldırısına maruz kaldığı tespit edilmiştir. Bu saldırıda primer zararlı kabuk böcekleri bitki tercihlerinin, Karaçam'larda Tomicus minor ve Sarıçam'da Tomicus piniperda olduğu tespit edilmiştir. Ağaçlarda birim alanda saldırılan sürgün sayısına göre en hassas taksonlar Ebe karaçamı, Anadolu karaçamı ve Sarıçam türleri olarak sıralanmaktadır. Saldırılan sürgünlerin iğne yaprak uzunluğu ve çapları saldırılmamış sürgünlerin verilerine göre daha büyüktür. Bu ilişkilerde ağaçta sürgünün alındığı yükseklik arttıkça kabuk böceklerinin ortalama sürgün saldırıları da anlamlı şekilde artmaktadır. Sonuç olarak Tomicus türlerinin farklı yönelimi ve beslenmesinde özel tercihlerinin dikkate alınmasıyla hem kereste hem de fidanlık endüstrisinde görülen kayıpları önlemeye veya azaltmaya yönelik yönetim kuralları oluşturulabilir.