Amerikan caydırıcılık politikasının İran üzerindeki etkisi

20. Yüzyılın en etkili dış politika araçlarından biri olan caydırıcılık, nükleer silahların gelişimiyle devletlerin önemli bir dış politika stratejisi haline gelmiştir. Caydırıcılık, olası bir eyleme geçilmeden önce, karşı devleti durdurmak, vazgeçirmek için devletler tarafından bir taktik olarak kullanılmaktadır. Soğuk Savaş'ın en etkili dış politika aracı olan caydırıcılık, iki kutbun birbirleriyle sıcak bir çatışmaya girmesini önlemiş, istikrarın korunmasını sağlamıştır. Bu istikrarı, nükleer silahların kullanılması durumunda oluşabilecek tahribatın dehşet verici boyutlarından duyulan korkunun yarattığı söylenebilir. Bu çalışmada, Amerikan caydırıcılık politikasını ana hatlarıyla ele alıp, İran'a karşı uyguladığı caydırıcılık politikasını incelenmektedir. Bu çalışmanın amacı, Amerika Birleşik Devletleri (ABD)'in dönemsel olarak tehdit algılamalarını ve Amerikan caydırıcılık politikasının dinamiklerini incelemek, spesifik olarak İran ile aralarındaki sorun alanlarını ele alıp, İran'a uygulanan yaptırımları ele almaktır. Bu çalışma, Soğuk Savaş'tan sonra süper güç olan ABD'nin tehdit algılamaları karşısında, caydırıcılık politikasını nasıl kullandığını anlayabilmek için önem arz etmektedir. Bu çalışmaya, ilk önce caydırıcılığı kavramsal olarak inceleyerek başlanılmış, sonrasında Amerikan caydırıcılık politikası, "Soğuk Savaş Süresi", "Soğuk Savaş Sonrası" ve "11 Eylül Saldırısı Sonrası" olmak üzere üç dönemde incelenmiştir. Tarafların stratejik konumunu daha iyi anlayabilmek için İran'ın bölgede ve dünyadaki konumu incelenmiş, bu bilgiler ışığında İran dış politikasına yön veren dinamikler ele alınmıştır. Çalışmada, ABD-İran arasındaki başlıca sorunları "Nükleer, Petrol ve Terörizm" başlıkları altında incelenmiştir. Bu sorunlar her iki taraf açısından ele alınmış ve İran'a karşı uygulanan yaptırımların etkili olup olmadığına bakılmıştır. Konunun güncel olması ve sürekli yeni gelişmeler yaşanması sebebiyle konu 2014 sonu itibariyle sınırlandırılmıştır. Bu çalışmada literatür taraması yapılarak, başta konuyla alakalı akademik kitaplardan faydalanılmış, yazılan makalelere yer verilmiş, güncel gelişmeler internet kaynaklarından takip edilerek incelenmiştir. Bu konuda yayınlanmış olan tezlerden ve Amerika'da University of California, Los Angeles (UCLA)`da profesör olan İran'li bir akademisyenle yapılan görüşmelerden yararlanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Caydırıcılık politikası, Nükleer Caydırıcılık, Amerika-İran Sorunları, Petrol, Terörizm, ABD, İran, Yaptırım.