Anadolu baş takıları

Toplumu oluşturan insan; takıyı sadece güzelleşmek, süslenmek veya beğenilmek için değil, kendini, ruhunu, bulunduğu yöreyi, kültürünü, moda anlayışını, gücünü yansıtmak veya şans, uğur, totem, statü, korunma gibi katkılar sağlaması için de kullanmıştır. Toplumların kadına verdiği önem, kadının toplumdaki yeri farklı uygarlıklara ve inançlara göre değişiklik göstermektedir. Kadının baş yapısı, özellikleri, ihtiyaçları önemli olmuştur. Baş Takıları bazen statü ve otorite göstergesi olmuş, bazen de kadının aşiret, oba ve aile simgesini yansıtmıştır. Çeşitli yörelere göre değişebilen evli mi, bekar mı olduğunu bazı renk ya da figürlerle belirten, birçok malzeme ve tekniklerle yapılan Baş takıları; Anadolu kadınının geleneklerine bağlılığını ve kendine verdiği önemi göstermektedir. Sanat ve estetik olarak değer taşıyan baş takıları, Anadolu ve bütün dünyada kullanımı devam eden gelin duvaklarının temelini de oluşturmuştur. Baş takısı yapımında doğadan elde edilen değerli taşlar (elmas, yakut, zümrüt, akik, kehribar gibi), inci, mercan, buğday, zeytin yaprağı, çekirdeği, hayvan boynuzları ve dişleri kullanmışlardır. Ayrıca, madenden elde edilen altın, gümüş, çelik gibi kıymetli metalleri baş takısı yapımında işlemişlerdir. Anadolu topraklarında yaşamış olan çeşitli uygarlıklar, Orta Asya Türk toplulukları, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı imparatorluğu gibi büyük devletlerin senteziyle oluşmuş baş takısı kültürü, günümüze kadar çeşitli kazılardan ve atadan toruna el değiştirerek gelmiştir. Bu konu ile ilgili yazılı kaynak çok olmamakla birlikte, o dönemlerin baş takıları ile günümüzdeki baş takıları karşılaştırılarak, farklılıklar ve benzerlikler hakkında bilgi edinilmektedir. Bu çalışmada, Anadolu'da antik çağlardan bu yana yaşamış uygarlık ve devletlerin genel takı anlayışı, kadına bakış açısı ve geçmişten günümüze baş takıları simge, figür, malzeme, teknik ve karşılaştırmalarla birlikte Anadolu baş takısı kültürü açıklanacaktır