Anayasa Mahkemesi'nin somut norm denetiminin idarî yargıda etkisi ve sonuçları

Anayasa Mahkemesi tarafından yapılan somut norm denetiminin konusunu; kanunlar ve kanun hükmünde kararnameler oluşturmaktadır. Somut norm denetimi, anayasaya aykırılık probleminin davaya bakan mahkemece Anayasa Mahkemesi'ne götürülmesi ile gerçekleşmektedir. 1982 Anayasası'na göre bu denetime başvurabilecek olanlar yalnızca mahkemelerdir, davanın tarafları bu ehliyete sahip değillerdir.Somut norm denetimi davanın her safhasında ileri sürülebilen bir itirazdır.Bir davaya bakmakta olan mahkeme, uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin hükümlerini Anayasaya aykırı görürse veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddî olduğu kanısına varırsa, Anayasa Mahkemesinin bu konuda vereceği karara kadar davayı geri bırakır. Mahkeme, Anayasaya aykırılık iddiasını ciddî görmezse bu iddia, temyiz merciince esas hükümle birlikte karara bağlanır. Anayasa Mahkemesi işin kendisine gelişinden itibaren beş ay içerisinde kararını verir ve açıklar. Bu süre içerisinde karar vermemesi durumunda, dava mahkemesi yürürlükteki kanun hükümlerini uygulayarak davayı çözer.Hukuk sisteminde birden fazla yargı yolu vardır. İdarî yargının kendine has müesseseleri vardır. Dolayısıyla somut norm denetiminin idarî yargının bu müesseseleri ile uyumlu olması gerekmektedir.