Ankara Büyükşehir Belediyesinde görev yapan itfaiye çalışanlarının iş tutumları ile iş doyumlarının analizi

Ankara Büyükşehir Belediyesinde Görev Yapan İtfaiye Çalışanlarının İş Tutumları İle İş Doyumlarının Analizi İş, yaşamak için gerekli olan parayı kazanmakta kullanılan bir alet olma niteliğinin yanında; sosyal kimliğin kazanılıp geliştirildiği, başarı, kariyer ve kişisel tatmin gibi birçok duyguyu birlikte yaşatan bir ortamdır. Bu yüzden çalışmak ve bir işe sahip olmak insan yaşamında çok önemli bir yere sahiptir. Ancak, çalışma koşulları ile birlikte kişinin yaptığı işin özellikleri ve örgütsel yapı, işin sevilerek yapılmasıyla birlikte bireyin olumlu duygular yüklenmesine veya çalışma hayatının birey üzerinde çeşitli olumsuzluklar doğurmasına sebep olabilmektedir. Birey-iş ilişkisi sürecinde ortaya çıkan olumlu veya olumsuz tutumlar ile bunların öncelik ve ağırlıkları ise yapılan iş doyumu tespit çalışmalarıyla ortaya konmaktadır. İş doyumu, işgörenin işini ya da iş yaşamını değerlendirmesi sonucunda duyumsamış olduğu haz ya da ulaştığı olumlu duygusal durum olarak tanımlanmaktadır. İş doyumu; işin işgören için önemi ve işgörenin işten beklentileri ile elde ettikleri arasında algılanan ilişkinin bir fonksiyonu olarak kabul edilmektedir. İş doyumu, aynı zamanda yaşam doyumunun da belirleyicisidir. Dünyada 17. yüzyıldan sonra organize olmaya başlayan itfaiye teşkilatlan, günümüzde modern teknolojiye sahip bir şekilde pek çok- 241 - toplumsal görevi yerine getirmektedirler. İtfaiye çalışanları, bilindik görevleri yangın söndürme dışında, sel, deprem, toprak kayması ve kazalar sonrasında kurtarma başta olmak üzere pek çok toplumsal hizmet ve fayda üretmektedir. Aralıksız görev yapan ve büyük ölçüde insan gücüne dayanan itfaiye hizmetinde insan unsuru hizmetin kalitesine, etkenliğine ve başarısına doğrudan tesir etmektedir. Bu bağlamda, itfaiyecilerin tutum ve niteliklerinin diğer birçok çalışana göre daha önemli olduğu söylenebilir. Bunun nedeni; cesaret, sabır, soğuk kanlılık, fiziksel ve psikolojik dayanıklılık, yardımseverlik, anlayış, insan sevgisi, yüksek moral gibi tutum ve özelliklerin düzeyinin bu mesleğin icrasında çok önemli olmasıdır. Bununla birlikte, belirtilen tutum ve davranışların çoğunun duygusal kökenli veya duygularla alakalı olması, mesleğin iş doyumu ile ilişkisinin boyutunu ortaya koymakta ve bu kişilerin tutum ifadelerinin değerlendirilmesini zorunlu hale getirmektedir. Bu sebeple, ülkemizde üzerinde pek fazla inceleme yapılmamış olan itfaiye çalışanlarının iş tutumları ile iş doyumlarının analizi çalışma konusu olarak belirlenmiştir. Ankara Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Teşkilatında görev yapan 606 itfaiyeciden 415'ine yönelik olarak gerçekleştirilen araştırmada, iş doyumunu ölçmek için İş Betimlemesi Ölçeği (Job Descriptive Index) kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, itfaiyecilerin iş doyumu düzeylerinin; yaş ve eğitim durumu gibi kişisel nitelikler yanında, mesleğe özel bazı konulara yönelik tutum ifadelerindeki farklılıklar ile de ilişkili olduğu belirlenmiştir.