Apis mellifera (bal arısı) zehrinin kimyasal profiline farklı kurutma tekniklerinin etkisi

Arı zehri, melittin, apamin, histamin ve çeşitli biyolojik aktif peptitler gibi bileşenleri içeren ve anti-inflamatuar, antimikrobiyal, antioksidan özellikleriyle tanınan değerli bir karışımdır. Bu özelliklerinden dolayı arı zehri, farmasötik ve kozmesötik endüstrilerde geniş bir kullanım potansiyeline sahiptir. Ancak, bileşenlerinin ısıya ve çevresel koşullara karşı hassasiyeti nedeniyle arı zehrinin etkinliğini korumak için uygun kurutma yöntemlerinin belirlenmesi kritik bir öneme sahiptir. Yanlış kurutma süreçleri, zehrin biyolojik aktivitesini azaltarak melittin gibi temel bileşenlerin bozulmasına yol açabilmektedir. Bu çalışmada, arı zehrinin biyolojik aktivitesinin korunması amacıyla üç farklı kurutma yöntemi—standart kurutma, liyofilizasyon ve infrared (IR) fırın kurutma—kullanılarak kurutma verimliliği değerlendirilmiştir. IR fırında kurutma sürecinde ise IR-A, IR-B ve IR-C lambaları kullanılmıştır. Kurutma işlemi sonrası elde edilen arı zehri numunelerinde nem içeriği, melittin miktarı, antioksidan ve anti-inflamatuar aktiviteler analiz edilmiştir. Bulgular, en etkili kurutma yönteminin IR-B lambası altında gerçekleştirilen IR fırın kurutma olduğunu göstermiştir. IR-B ile kurutulan numunelerde nem içeriği düşük, melittin miktarı yüksek bulunmuş ve güçlü antioksidan ile anti-inflamatuar aktivite sergilenmiştir. FTIR ve SEM analizleri de bu bulguları destekleyerek IR-B lambasının arı zehri için optimum kurutma koşullarını sağladığını doğrulamıştır. Bu tez çalışması, arı zehrinin biyolojik aktivitesini koruyacak en uygun kurutma yöntemini belirleyerek biyomateryal hazırlama ve işleme süreçlerine katkı sunmaktadır. Kasım 2024, 110 sayfa Anahtar Kelimeler: Arı Zehri, Apis mellifera, Apiterapi, IR Kurutma, HPLC, Liyofilizasyon