Ardahan'da sütün değer zincir analizi

Bu tez, Türkiye'nin büyükbaş hayvancılık yetiştiriciliğinde önemli yeri olan Ardahan ilinde, sütün değer zincirini analiz etmeyi hedeflemektedir. Ardahan ilinin geniş mera alanları ve hayvan varlığına rağmen süt sektöründe oluşan yapısal sıkıntıları ortaya koymak tezin amacını oluşturmaktadır. Coğrafi konumu ve geleneksel hayvancılık yapısına bakıldığında, süt ve süt ürünlerinin ilin ekonomisindeki yeri büyük bir öneme sahiptir. Fakat, değer zincirindeki farklı kademelerde yaşanan aksaklıklar, sektörün tam potansiyeline ulaşmasını engellemektedir. Çalışma, birincil ve ikincil veri toplama yöntemlerini bir arada kullanarak ilde süt üreticileri ve 8 peynir işletmesiyle yüz yüze anketler gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler değer zinciri kademelerine uygun olarak ayrıştırılmış, üreticilerde ve işletmelerde oluşan maliyet ve gelirler tespit edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen bulgulara göre en yüksek maliyet kaleminin, üreticilerde yüksek yem gideri ve düşük verimlilik olduğudur. Sütün, işlem gördüğü kademede ise işletmelerin karlılık durumları çiğ süt alımına bağlı olarak değiştiği, ayrıca pazara erişimin sınırlı olduğu ve markalaşmanın eksikliği önemli sorunlar arasında yer almaktadır. Tez kapsamında, sütün değer zinciri; üretim, toplama, nakliye, işleme, pazarlama ve tüketim olmak üzere temel aşamalara ayrılmıştır. Her bir aşama için; aktörler, maliyetler, katma değer, darboğazlar ve fırsatlar detaylı bir şekilde incelenmiştir. Analizler sonucunda, Ardahan'da sütün değer zincirinde özellikle düşük verimlilik, modernizasyon eksikliği, yetersiz örgütlenme, ürün çeşitliliğinin sınırlı olması ve pazarlama stratejilerindeki zayıflıklar gibi temel sorunlar tespit edilmiştir. Sonuç olarak, ilinde süt sektörünün potansiyelini tam kullanabilmesi için, üretimde verimlilik yükseltilmeli, pazarlama gücünü kooperatifleşmeyle artırılmalı ve katma değeri yüksek ürünler çeşitlendirilerek pazara sunulmalıdır. Anahtar Sözcükler: Ardahan'da Süt Sektörü, Sütün Değer Zincir Analizi, Kaşar Peyniri, Kırsal Kalkınma, Ekonomik Analiz.