Asistan hekimlerde nöbet usulü çalışmanın sosyal jetlag perspektifinden değerlendirilmesi

Sağlık hizmeti sunumunda, özellikle hastalarla doğrudan ve yoğun bir iletişim içinde olan asistan hekimler, sistemin en aktif ve kritik rollerinden birini üstlenmektedirler. Ancak bu önemli rol beraberinde getirdiği zorlu çalışma koşulları, uzun ve düzensiz nöbet saatleri nedeniyle asistan hekimleri, bireyin içsel biyolojik saati ile iş ve sosyal yaşamının gerektirdiği dışsal zamanlama arasındaki kronik uyumsuzluk olarak ifade edilen sosyal jetlag riskiyle karşı karşıya bırakabilmektedir. Asistan hekimler için bu durum sıklıkla, gece nöbetleri, gündüz devam eden mesailer ve serbest günlerde dahi bozulan uyku-uyanıklık döngüleri şeklinde tezahür etmektedir. Sosyal jetlag olgusunun, asistan hekimler üzerindeki etkileri, sadece bireysel sağlık sorunu olmasının ötesinde, sağlık sisteminin genel işleyişi ve hasta güvenliği açısından da sağlık yöneticileri tarafından ciddiyetle ele alınması ve çözüm üretilmesi gereken kritik konular arasındadır. Bu araştırmanın amacı, asistan hekimlerin nöbet usulü çalışmanın bir sonucu olarak deneyimledikleri sosyal jetlag olgusunu ve bu durumun çok boyutlu etkilerini derinlemesine incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi ve fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Farklı uzmanlık dallarından asistan hekimlerle yüz yüze, derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilerek sosyal jetlag deneyimleri ve bunun yansımaları kendi perspektiflerinden anlaşılmaya çalışılmıştır. Araştırma grubu; nöbet usulü çalışan 23 asistan hekimden oluşmuştur. Katılımcılara amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt ve kartopu yöntemleri ile ulaşılmıştır. Verilerin analizinde tematik analiz yöntemi kullanılmıştır ve MAXQDA 24 nitel yazılım programından faydalanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, asistan hekimlerde sosyal jetlagın geniş etkilere sahip olduğu belirlenmiştir. Sosyal jetlagın asistan hekimlerin genel sağlıklarını, psikolojik iyi oluşlarını, sosyal adaptasyonlarını ve mesleki işlevselliklerini derinden etkilediği ve asistan hekimlerin bu durum için çeşitli başa çıkma stratejileri geliştirdiği sonucuna varılmıştır. Bulgular, asistan hekimlerin çalışma koşullarının ve sosyal jetlagla mücadelelerinin desteklenmesi gerektiğini güçlü bir şekilde vurgulamaktadır.