Aşırı aktif mesaneli kadınlarda Shear Wave Elastografi ile mesane görüntülemesinin tanıdaki yeri

Amaç: Aşırı aktif mesane semptomları olan kadın hastaların değerlendirilmesinde ultrasonografik shear wave elastografi yöntemi ile mesane duvarındaki biyomekanik değişiklikleri tespit etmek. Gereç-Yöntem:Ocak 2024 ile Ocak 2025 tarihleri arasında aşırı aktif mesane semptomları nedeniyle Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi üroloji polikliniğine başvuran ve daha önce herhangi bir tedavi almamış 20-60 yaş aralığında 22 hasta (Grup 1) ve hiçbir ürolojik semptomu olmayan 25 olgu (Grup 2) kontrol grubu oluşturmak için çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların genel ürolojik muayene sonrası bakılan ultrasonografik parametreleri, yaş dağılımı, Uluslararası İnkontinans Danışma Anketi- Kısa Formu (ICIQ-SF), Valide Edilmiş Aşırı Aktif Mesane Sorgulama Formu-V8 (OAB-V8) skorları, mesane günlükleri, post miksiyonel rezidüel idrar miktarları, üroflowmetre değerleri ve tam idrar tetkik sonuçları kaydedildi. Hastalara uygulanan sonoelastografik teknik ile ölçülen biyomekanik parametrelerin klinik tanı ile korelasyonu incelendi. Çalışmada mesane duvarlarının sonoelastografik değerlendirilmesinde Logiq E9 cihazı (GE Healthcare, Milwaukee, USA) ile 9L MHz probu kullanıldı. Hastaların ölçümleri not edildi. Kontrol grubu ile hasta grubu değerleri karşılaştırıldı. Bulgular: Grup 1 yaş ortalaması 41.86±12.19 yıl, grup 2'nin ise 32.44±6.58 yıl olarak saptandı (p=0.003). Her iki grup vücut kitle indeksi (VKİ), parite ve sigara kullanımına göre detaylı olarak incelendi. Grup 1'de VKİ: 27.20±5.65 kg/m², parite 1.86±1.64 ve 2 hastada sigara kullanımı saptandı. Grup 2'de VKİ: 24.52±4.17 kg/m², parite 0.64±0.95 ve 8 hastada sigara kullanımı saptandı. Grup 1 ve grup 2 VKİ'leri arasında istatistiksel anlamlı fark saptanmadı (p=0.068). Her iki grup arasında parite verileri değerlendirildiğinde istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0.003). Grup 1'de semptom süresi 30.82±23.86 ay olarak tespit edildi. Grup 1'de noktüri değeri2.04±1.09iken, grup 2'de 0.4±0.86 olarak izlendi (p<0.001).Başvuru sırasında hastaların %45.5 (n=10)'inde sıkışma tipi inkontinans (ıslak tip aşırı aktif mesane) gözlenirken %54.5 (n=12)'inde ise inkontinans saptanmadı ve bu hastalar kuru tip aşırı aktif mesane olarak sınıflandırıldı. Grup 1'de ortalama günlük idrara çıkma sıklığı 9.95±2.06 idi. OAB-V8 ve ICIQ-SF skorları grup 1 ve 2'deanlamlı olarak farklı saptandı (p<0.001). Grup 1'de üroflowmetrik parametrelere bakıldığında, ortalama Qmax, Qort ve işenen hacim değerleri sırasıyla;28.06±12.81 mL/s, 14.12±5.45 mL/s ve 286.65±212.60 mL idi. PMR idrar miktarlarında, Grup 1 ve 2'de anlamlı fark gözlenmedi (35.00±17.75 Ml ve 28.40±17.84 mL, p>0.05).Shear Wave Elastografi değerleri açısından bakıldığında;Grup 1, ortalama velocity 1.11±0.18 m/s, stiffness 3.98±0.99 kPa iken, Grup 2'de velocity 1.13±0.19 m/s, stiffness 4.20±1.35 kPa idi. Ortalama velocity ve stiffness değerleri açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (velocity p=0.71, stiffness p=0.531).Anterior stiffness ile Qmax arasında güçlü bir negatif korelasyon (p<0.001), anterior velocity ile Qmax arasında ise negatif korelasyon (p=0.016) tespit edildi. Sol lateral velocity ile Qmax arasında (p=0.045), sol lateral stiffness ile Qort ve Qmax arasındaki anlamlı pozitif korelasyonlar (p=0.026, p=0.018) bulundu. Ayrıca posterior velocity ileQmax arasında negatif (p=0.017) bir ilişki saptandı. Anterior duvardan ölçülen mesane duvar kalınlıkları Grup 1'de 2.57 mm ve Grup 2'de 2.74 mm olarak bulundu (p=0.435). Sonuç: Shear Wave Elastografi, farklı organ patolojilerinde doku elastikiyetinin değerlendirilmesinde kullanılan bir yöntemdir. Bu açıdan mesane disfonksiyonlarının değerlendirilmesinde de kullanım alanı bulunmaktadır. Çalışmamızda anterior stiffness ve velocity, posterior velocity ile Qmax arasında negatif korelasyonlar, sol lateral velocity ile Qmax ve sol lateral stiffness ile Qort ve Qmax arasındaki anlamlı pozitif korelasyonlar saptandı. Elde ettiğimiz bulgular Ultrasonografik Shear Wave Elastografi'nin mesane duvarındaki biyomekanik değişiklikleri tespit etme ve bu değişikliklerin hastalığın şiddeti ile ilişkisini öngörme potansiyeli taşıyan önemli bir tanı aracı olabileceğini göstermektedir. Böylelikle aşırı aktif mesane tanı ve tedavi planlanmasında ürodinami gibi invaziv tetkiklerin gerekliliği azaltılabilecektir. Ayrıca aşırı aktif mesanede tedavi stratejilerinin geliştirilmesi ve mevcut tedavi süreçlerinin izlenmesine katkı sağlayabilecek potansiyelde olduğunu düşünmekteyiz. Bununla birlikte Ultrasonografik Shear Wave Elastografi'nin, aşırı aktif mesaneli hastalarda klinik kullanımının daha geniş bir hasta popülasyonu üzerinde yapılacak randomize kontrollü klinik çalışmalarla değerlendirilmesi uygun olacaktır. Anahtar kelimeler: aşırı aktif mesane, ultrasonografi, elastografi, tanı