İzmir Körfezi?nden seçilen balık türlerinde alifatik ve polisiklik aromatik hidrokarbon seviyelerinin değerlendirilmesi

Bu tezde İzmir Körfezi'nden trolle yakalanmış olan barbun (Mullus barbatus) ve isparoz (Diplodus annularis) balıklarında ilk defa detaylı olarak polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAHs) ve alifatik hidrokarbonlar analiz edilmiştir. Körfezde sıklıkla bulunması ve tüketilmesi nedeniyle bu türler seçilmiştir. Örnekler trolle körfezdeki beş bölgeden 2000-2001 ve 2004-2005 yıllarında mevsimsel olarak toplanmış ve analiz edilmiştir. Naftalen polisiklik aromatic hidrokarbonlar içinde en baskın bileşiktir. Barbundaki PAH ve alifatik hidrokarbon konsantrasyonları isparozdan daha yüksek bulunmuştur. PAH konsantrasyonları barbun ve isparoz balıklarında sırasıyla 202-556 ile 78,7-415 ng/g, alifatik hidrokarbonlar ise 834-2420 ile 436-1724 ng/g kuru ağırlık aralığında ölçülmüştür. İzmir Körfezi'ndeki balıklarda ölçülmüş olan PAHs ve alifatik hidrokarbonların kaynaklarını belirlemek amacıyla moleküler oranlar kullanılmış olup PAHs'ın pirolitik, alifatiklerin ise biyojenik ve antropojenik kaynaklı olduğu bulunmuştur. Balıkların çoğunluğunda kanserojenik özelliği olan Benzo(a)Piren bileşiği 22,2 ile 64,1 ng/g kuru ağırlık aralığında ölçülmüştür. Yapılan istatiksel analiz sonucunda ekstrakte edilebilen organic madde ile PAHs ve alifatik hidrokarbonların arasında bir ilişki bulunmamıştır. Barbun ve isparozda zamana bağlı olarak alifatik hidrokarbon konsantrasyonlarında anlamlı bir değişim bulunmaz iken barbunda PAH konsantrasyonlarında zamana bağlı anlamlı bir değişim ANOVA testi ile saptanmıştır. İzmir Körfezi'ndeki PAH kirlenmesi orta seviyededir. Sonuçlar insan sağlığı için doğru bir yaklaşım ve risk değerlendirmesi açısından sistematik olarak izlenmenin gerekliliğini işaret etmektedir.