Delta-opioid peptide D-Ala2-Leu5-Enkephalı̇n'ı̇n hematopoetı̇k kök hücrelerı̇n sağ kalımındakı̇ rolü ve antı̇oksı̇datı̇f ve antı̇apoptotı̇k etkı̇lerı̇nı̇n araştırılması

Mammadova A., Delta-opı̇oı̇d Peptı̇t D-Ala2-Leu5-Enkephalı̇n'ı̇n Hematopoetı̇k Kök Hücrelerı̇n Sağ Kalımındakı̇ Rolü ve Antı̇oksı̇datı̇f ve Antı̇apoptotı̇k Etkı̇lerı̇nı̇n Araştırılması, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Kök Hücre Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2019. Hematopoetik kök hücreler (HKH), kendini yenileyebilme ve bütün kan hücrelerine farklılaşabilme özelliklerine sahip erişkin kök hücrelerdir. HKH'ler; nakil ve/veya gen tedavi amacıyla kullanıldığında kısa dönemde hücre kültürüne ve/veya dondurma koşullarına maruz bırakılmaktadır. Ancak, bu süreçte oluşabilen oksidatif ve endoplasmik retikulum (ER) stresi HKH'lerin canlılığı ve fonksiyonunu negatif etkileyebilmektedir. HKH'lerin yüksek verimli kullanımı için toksik olmayan, hücre canlılığını koruyan, özgün ve kısa süreli hücre ekspansiyon protokollerine ihtiyaç vardır. Bu nedenle, Delta Opioid Reseptör (DOR) aktivasyonu sağlayan sentetik opioid peptidi D-Ala2-Leu5-Enkephalı̇n (DADLE)'in in vitro çoğaltma, oksidatif stres, ER stresi ve hipotermik koşullara maruz bırakılan HKH'lerin üzerindeki etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Göbek Kordon Kanı CD34+ HKH'ler; H2O2 ile indüklenmiş oksidatif strese veya Tünikamisin (TM) ve Tapsigargin (TG) ile endoplasmik retikulum stresini (ER stres) indükleyen koşullara maruz bırakılmıştır. Hücre proliferasyonu WST-1 ile; hücre döngüsü BrdU ile; apoptoz Annexin-V/Propidium İyodür ile, ve Reaktif Oksijen Türlerin oluşumu H2DCFDA ile değerlendirilmiştir. RT-qPCR ile HKH'lerde stres koşullarında oluşan gen ifade değişimlerine bakılmıştır. DADLE; HKH'leri in vitro oksidatif stres ve ER stresi indükleyen moleküllerin zararlı etkilerinden korumaktadır, ancak hipotermiye maruz bırakılan HKH'leri apoptozdan koruyamamaktadır. Bu çalışmada ilk defa DADLE'nin HKH'ler üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Başka anti-oksidan veya ER stresinden koruyan maddeler ile birlikte veya tek başına DADLE; ex vivo hücre kültürü ortamında HKH'lerin sağ kalımı ve canlılığının koruyarak, HKH'lerin ömürünü artırarak ve/veya HKH'lerin köklülüğü koruyarak klinikte kullanılabilir ekspansiyon protokollarının geliştirilmesine önemli bir katkı sağlayabilecektir. Anahtar Kelimeler: DADLE, Hematopoetik Kök Hücre, Oksidatif Stres, ER Stres, Hipotermi.