Avrupa Birliği'nde mükellef hakları ve Türkiye'de mükellefin durumu

Vergi yönetimine mükellef açısından bakılmasını saglayan mükellef hakları kavramı, mükellefleri anlama, sorunlarını çözme, gelir idaresi ile mükellef iliskilerini etkinlestirme ve mükellefin vergiye uyumunu saglamak amacıyla Anayasa ve kanunlarla tanınmıs haklar olarak tanımlanmaktadır. Vergileme isleminde, isleme taraf olan devletin sahip oldugu vergilendirme yetkisi ve bu yetkiyi nasıl kullanacagı vurgulanırken mükellefin ise daha çok ödev ve yükümlülükleri üzerinde durulmustur. Vergi idaresinin verginin miktarının dogru olarak tarh ve tahsil edilmesini saglamak amacıyla sahip oldugu söz konusu yetkilerin kullanımı ile mükelleflerin temel hakları arasında önemli bir iliski bulunmaktadır. Ülkemizde de yeni bir kavram olarak gelisim gösteren mükellef hakları konusuna kanunlarımızda dagınık olarak yer verilmesi ve giderek karmasık bir hal alması üzerine söz konusu hakların korunması ve gelistirilmesi için düzenleme çalısmaları gerekli görülmüstür. Ayrıca teknolojik gelismeler ve mükelleflerin seçmen olarak önem kazanması da mükellef haklarının korunması gerekliligini arttırmıstır. Diger ülkelerde de mükellef haklarını gelistirmeye yönelik çalısmaların gelir idaresinin yeniden yapılandırılması ile birlikte sürdürüldügü görülmektedir. Bununla birlikte mükellef haklarının temel dayanakları olarak kabul edilen anayasalar ve idareden dogan diger kaynaklar, mükelleflere daha fazla güvence saglamaktadır. Aynı zamanda Avrupa Birligi Hukuku'nun kaynakları ve Avrupa nsan Hakları Sözlesmesi'nin de mükellef haklarının korunması asamasında büyük etkisi görülmektedir. Türkiyede'de mükelleflerin sahip oldugu adil, esit ve saygılı hizmet alma hakkı, bilgi alma hakkı, basvuru hakkı gibi haklar yasal çerçevede gerçeklestirilen düzenlemelerle belirlilik kazanmaktadır.