Avrupa Birliği ve Türkiye'de toplumsal cinsiyet eşitliği politikaları: AB uyum süreci çerçevesinde karşılaştırmalı bir inceleme

Toplumsal cinsiyet eşitsizliği, günümüzde akademik ve politik anlamda en önemli tartışma alanlarından birisini oluşturmaktadır. Bu bağlamda toplumsal cinsiyet kavramı devletlerin ve uluslararası örgütlerin gündemine alınmış ve ulusal ve uluslararası düzeyde çeşitli politikalar üretilmesine yol açmıştır. Tezin amacı, Avrupa Birliği'nin ve AB'ye üyelik sürecinde Türkiye'nin toplumsal cinsiyet eşitliği politikalarını inceleyerek söz konusu politikaların ne düzeyde etkili olduğu sorusuna cevap bulmaktır. Çalışma, literatür taraması dahil olmak üzere söz konusu politikalar ile ilgili resmi belgeler ve sayısal verilerden yararlanarak doküman analizi yöntemi ile hazırlanmıştır. Tezde Dünya Ekonomik Forumu Cinsiyet Farkı Endeksi'nden alınan verilere dayanılarak, AB'nin ve AB'ye üye olmayı hedefleyen Türkiye'nin performansı karşılaştırılmıştır. Çalışmanın sonucunda; AB ve Türkiye'nin toplumsal cinsiyet eşitliği politikalarının yıllar içerisinde geliştiği fakat uygulamada yetersiz kaldığı anlaşılmıştır. Türkiye'nin toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda kayda değer bir ilerleme göstermesine rağmen aday olmayı hedeflediği AB'nin oldukça gerisinde kaldığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte AB'ye adaylık sürecinin, Türkiye'nin toplumsal cinsiyet eşitliği politikalarına katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Mevcut soruna çözüm olarak, AB ve Türkiye'nin toplumsal cinsiyet eşitliği politikalarında kadını araç olarak görme eğiliminin dışına çıkması, toplumsal cinsiyet algılarını ortadan kaldırmaya yönelik zihniyette ve dilde dönüşümler yaratacak politikalar ortaya koyması halinde toplumsal cinsiyet eşitliğinin daha etkili bir biçimde sağlanacağı üzerinde durulmuştur.