Aydın ili ve çevresinde üretilen süt ve süt ürünlerinde aflatoksin varlığının araştırılması

ÖZETAydın ili ve çevresinde üretilen süt ve süt ürünlerinde aflatoksin varlı ının ara tırılmasıAflatoksinler, Aspergillus flavus, A. Parasiticus ve A. Nomius gibi mantarların gıda veyemlerdeki toksik metabolitleri olup, karsinojenik ve teratojenik etkiye sahip olmalarıbakımından oldukça önemlidirler. B1, B2, G1, G2 ile M1, M2 bu grubun en önemlitoksinleridir. Aflatoksin M1 (AFM1) toksisitesi en fazla olan aflatoksin B1 (AFB1)'in sütleatılan temel metabolik ürünüdür. AFB1 çok güçlü bir karaci er karsinojenidir. AFM1,laktasyondaki hayvanların AFB1 içeren yemlerle beslenmesinden sonra sütle atıldı ı için süt,peynir, yo urt, süt tozu ve tereya ı gibi süt ürünlerinde bulunabilmektedir. Süt ve ürünleri;özellikle bebekler, çocuklar, emziren anneler, ya lılar vb. bu ürünleri çokça tüketen ki ilerinbesin kayna ı oldu undan bu ürünlerdeki AFM1 miktarları önemlidir bu yüzden bir çokülkede ve Türkiye'de süt ve süt ürünlerinde bulunan AFM1'in düzeylerini saptamak ve riskien aza indirmek amacıyla çe itli ara tırmalar yapılmı tır.Avrupa ve di er geli mekte olan ülkelerde aflatoksinlerin süt ve süt ürünleri ileyemlerdeki varlı ı sistemik olarak kontrol edilirken, Türkiye' de süt ve süt ürünleri ileyemlerin AFB1 ve AFM1 ile kontaminasyonu önlemek için kontrol sistemleri yeterli de ildir.Dünya Sa lık Organizasyonu (WHO) ile Gıda ve Tarım Organizasyonu'nun (FAO)düzenledi i yönetmeli e göre AFB1'in sütteki düzeyi 0.05 µg/kg' dan daha azdır.Bu çalı mada Aydın ili ve ilçelerindeki mandıralarda, piyasada satılmak üzere üretilensüt ve süt ürünlerinden elde edilen örnekler HPLC (Yüksek Performanslı Likit Kromatografi)yöntemiyle incelenerek AFM1 düzeyleri incelenip, halk sa lı ı açısından risk olu turupolu turmadı ı ara tırıldı.Bu amaçla 26 mandıraya ait, süt (13), beyaz peynir (7), ka ar peyniri (6), tulum peyniri(6), lor peyniri (6) ve yo urt (9) olmak üzere toplam 47 adet numune AFM1 yönündenincelendi. Sonuçta, incelenen örneklerde ortanca düzeyi % 0,105 düzeyinde AFM1 belirlendi.AFM1 insidansı % 100 ve aralı ı 0,027-0,250 pbb arasında saptandı. ncelenen sütörneklerinin % 61,5'i, yo urt örneklerinin % 77,7' si ve peynirlerin % 4' ünün yasal olarakbelirlenen sınırları a tı ı saptandı.Aydın ili ve çevresinde üretilen süt ve süt ürünlerinin sa lık sorunlara nedenolabilece i bu ara tırma ile do rulanmaktadır. Süt ve süt ürünleri, AFM1 varlı ı yönünden birprogram kapsamında kontrol edilmelidir. Hayvanlara verilen yemlerde AFB1 olu umunusa layan artlar ve AFB1 varlı ı sürekli kontrol edilmelidir.