Aydın ilinde zeytin üretimi ile iklim verileri arasındaki ilişkilerin belirlenmesi

Aydın, zeytin ağaç varlığı, zeytin ve zeytinyağı üretim miktarı ile Türkiye'nin en önemli ilidir. Aydın'da zeytincilik mevcut topografik yapı ve ürün desenindeki tercihler nedeniyle geleneksel olarak yapılmaktadır. Geleneksel zeytin yetiştiriciliğinde kültürel işlemlerin yeterince uygulanamıyor olması, üretimin iklim değişkenlerine doğrudan bağlı olmasına neden olmaktadır. Bu nedenle zeytin verimi ile iklim değişkenleri arasındaki ilişkilerin belirlenmiş olması, üretim tahminlerinin daha doğru tespit edilmesini sağlaması yönüyle önemlidir.Bu araştırmanın amacı, zeytin üretiminde etkili olan iklim değişkenlerini tespit ederek aralarındaki ilişkiyi belirlemektir. Araştırmada Aydın'da merkez ilçe dâhil toplam dört ilçenin 1990/2007 yıllarını kapsayan verim ve iklim verileri kullanılmıştır. Çalışmada Aydın ili ve ilçelerinin, zeytin üretimi ve iklim verileri arasındaki korelasyon katsayıları, toplam sıcaklık isteği ve soğuklanma ihtiyacı hesaplanmıştır. Ayrıca ele alınan iklim değişkenlerinin verim ile olan ilişkilerini belirlemek amacıyla sıradan en küçük kareler yöntemiyle çoklu regresyon modeli kurulmuştur.Elde edilen bulgulara göre Aydın ilinde zeytin ağacının dinlenmeden çıkıp meyve hasadına kadar geçen sürede ortalama 2 392.08 gün-derece toplam sıcaklık isteği olduğu tespit edilmiştir. Aydın ili için zeytin ağacının dinlenmesini karşılayabilmesi için gerek duyduğu sıcaklıkların toplamı olarak ifade edilen soğuklanma ihtiyacı ise 817.8 saat olarak hesaplanmıştır. Kurulan modelde Aydın merkez ilçe için ortalama nem ve ortalama güneşlenme süresi, Kuşadası için sadece ortalama güneşlenme süresi, Nazilli için toprak sıcaklığı, ortalama nem, ortalama rüzgâr ve toplam yağış, Sultanhisar için ortalama maksimum sıcaklık ve ortalama rüzgâr istatistiksel bakımdan önemli bulunmuştur.Bu ve benzer çalışmaların bir ileri adımında seçilen belirli zeytinlik alanlarda kurulacak meteoroloji istasyonları ile kontrollü ortamlarda yapılması önerilmektedir. Ayrıca bu alanlarda polen tuzakları kurularak polen dolayısı ile üretim tahminlerinin yapılması çalışmaların daha sağlıklı olması açısından önemli olacaktır.