Bakır bazlı alaşımların basınç ve radyasyon etkisi altında şekil hatırlama davranışlarının incelenmesi

Bu çalışmada, Cu-%13Al-%4Ni; Cu-%13,5Al-%4Ni ve Cu-%12,7Al-%5Ni- %2Mn (ağırlık yüzdeli) alaşımların şekil hatırlama özellikleri incelendi. Bu alaşımlar austenit fazında DO3 yapıya sahip iken martensit fazında uzun-menzilli 18R yapıya sahiptir. Oda sıcaklığında martensit fazda bulunan alaşımlar farklı zorlara, nötron ve gama radyasyonlarına tabi tutulmuşlardır. Alaşımların şekil hatırlama yeteneğindeki değişimler incelenmesi için elektriksel direnç ölçümü, diferansiyel tarama kalorimetresi (DSC), X-ışınlan difraksiyonu ve metalografîk metotlar kullanıldı. Elektriksel direnç ve diferansiyel tarama kalorimetresi ölçümlerinde martensit <=> austenit ters dönüşüm sıcaklıklarının uygulanan radyasyon ile düştüğü tespit edildi. Farklı zorların uygulanmasının dönüşüm sıcaklıklarında artışlar meydana getirdiği belirlendi. X-ışını difraksiyonu sonuçlarından her üç alaşımın oda sıcaklığında M18R yapısında olduğu belirlendi. Metalografîk gözlemlerde, radyasyona maruz bırakılan numunelerin yüzey morfolojilerinde bazı bozulmaların meydana geldiği tespit edildi. Anahtar Kelimeler: CuAJNi ve CuAlNiMn alaşımları, martensit dönüşüm, şekil hatırlama olayı, radyasyon etkisi, elektriksel direnç, zor etkisi, dönüşüm sıcaklıkları.