Bal arılarında polisiklik aromatik hidrokarbon (PAH) analizleri ile çevre kirliliğinin değerlendirilmesi

Endüstriyel devrimle birlikte, dünya çapında kentlerin büyümesi, araç kullanımının artması, hızlı endüstrileşme ve buna karşılık planlama ve çevresel düzenlemelerdeki eksiklikler sonucu gittikçe artan hava kirliliği pek çok ülkede sağlık ve çevre sorunlarına yol açmıştır. Çevresel denetim programlarında, canlıların indikatör olarak kullanımları, bu projelerin doğru sonuçlara daha rahat ve ucuz yoldan ulaşmalarını sağlamaktadır. Bu tez projesinde İzmir kentinin yoğun sanayi bölgesinde bal arılarından yararlanarak biyoizleme uygulanmıştır. Bölgede ısı ve enerji ihtiyacını karşılamak için aşırı miktarda kullanılan kömür ve odun, havada pirojenik kaynaklı PAH kirliliğine sebep olmuştur. Bal arı örneklerinde petrojenik PAH'ların origini mühtemelen motorlu araçlar ve petrokimya endüstrisinden kaynaklanmaktadır. Anahtar kelemeler: Çevresel izleme, biyoindikatör, bal arısı, PAH'lar, kaynak belirleme, EPA