Başarısız bir devlet olan Afganistan'ın siyasal hayatında Taliban

Bu tezle, Afganistan'da çeyrek asırdan beri varlığını sürdüren Taliban'ın, bu ülkedeki etkilerini Afganistan'ın "başarısız devlet" durumuna düşmesine katkısı açısından inceleyerek, Afganistan ve Taliban'ın geleceği hakkında öngörülerde bulunarak ve çözüm önerilerine yer vererek, bu alandaki mevcut Türkçe eser boşluğunun doldurulması ve Afganistan'ın istikrarı ve yeniden inşası üzerinde çalışan, araştırma yapan kişilere katkıda bulunulması amaçlanmıştır. Bu çalışma, literatür taraması ve mevcut veri tabanı incelemesine dayalı olarak nitel araştırma yöntemiyle yürütülmüş, Afganistan ve Taliban bağlamında tezde vaka incelemesi yapılarak, süreç takibi yöntemi ile analiz edilmiştir. Mevcut Batılı çalışmaların aksine Afgan kültürü göz önünde bulundurularak, durum tespiti, sorunların incelenmesi ve çözüm önerilerinin ortaya konulmasına gayret edilmiştir. Taliban; on yıl süren Sovyet işgaline karşı yürütülen savaş, Necibullah Yönetimi dönemindeki iç savaş ve arkasından mücahitlerin kendi aralarında başlayan iç çatışmaların toplamının doğurduğu "çökmüş devlet" ortamının bir sonucu olarak 1994 yılında ortaya çıkmış, 1996 yılında kendi hükûmetini kurarak beş yıl boyunca ülkeyi yönetmiştir. 2001 yılındaki uluslararası müdahale ile yönetimden uzaklaştırılan Taliban, uygulanan yanlış stratejiler nedeniyle kısa sürede toparlanarak gittikçe Afganistan'daki askerî ve siyasî ağırlığını artırmış ve günümüzde ülkenin tamamında etkin hale gelmiştir. Taliban, halen Afganistan'da devlet başarısızlığını pekiştiren ana etken konumundadır. Gelinen aşamada, Taliban'ın hükûmet ortağı olarak Afganistan'ı yönetmesi en makul seçenek olarak görülmektedir. Afganistan devlet kurumlarının uluslararası toplumun desteği olmadan kendi ayakları üzerinde duramayacağı ve söz konusu destek sağlanmadığı takdirde, Afgan devletinin kısa sürede çökebileceği değerlendirilmektedir.