Batı Karadeniz bölgesinde oral mukoza lezyonu olan hastalarda kontakt duyarlılığın araştırılması

Bu prospektif araştırmada oral mukoza lezyonu olan 100 olgunun dental seri ile yapılan yama testi sonuçları değerlendirildi. Çalışmanın amacı farklı oral mukoza lezyonu olan olgularda, farklı duyarlandırıcılara karşı pozitif reaksiyonların sıklığını bulmak, cins, yaş farklılıklarını tespit etmek, yanak ısırmanın, sigara içmenin duyarlanma üzerine etkisini incelemek idi. Kliniğimize Eylül 2012 - Mart 2014 tarihleri arasında oral mukoza lezyonu nedeniyle başvuran , 30 maddelik dental seri ile yama testi uygulanan 67'si (%67) kadın, 33'ü (%33) erkek toplam 100 olgu değerlendirildi. Bu olguların 52'sinde rekürren aftöz stomatit (RAS) 28'inde liken planus (OLP) 14'ünde ağız yanması sendromu (AYS), 5'inde alerjik kontakt stomatit (AKS) ve 1'inde lökoplaki mevcuttu. Test sonuçları Uluslararası Kontakt Dermatit Araştırma Grubu (ICDRG) kriterlerine göre değerlendirildi. Yüz hastanın 46'sında (%46) bir veya daha fazla maddeye karşı pozitif reaksiyon saptandı. En sık duyarlandırıcının bakır sülfat (%18) olduğu, bunu altın (I) sodyum tiyosülfat dihidrat (%14), kobalt (II) klorid heksahidrat (%13), nikel sülfat heksahidrat (%12), cıva (%6), paladyum klorid (%5), potasyum dikromat (%4), metilhidrokinon (%3) ve 1,6-Heksandiyol diakrilatın (%2) takip ettiği görüldü. Metil metakrilat, trietilenglikol dimetakrilat, üretan dimetakrilat, etilenglikol dimetakrilat, 2,2-bis (4-2-Hidroksi-3-metakriloksipropoksi) – fenil propan (BIS - GMA), N,N-Dimetil-4-toluidin, 2-Hidroksi-4-metoksibenzofenon, 1,4-Butanedioldimetakrilat, 2,2-bis (4-Metakriloksi) fenil propan, Aliminyumklorid heksahidrat, çamporokinon, 2(2-Hidroksi-5-metil-fenil) benzotriazol (Tinuvin P), tetrahidrofurfuril metakrilat ile hiçbir olguda pozitif reaksiyon görülmedi. 2- Hidroksietilmetakrilat, öjenol, kolofoni, N- Etil-4-toluensulfonamid, formaldehit, 4-tolildietanolamin, N,N dimetilaminoetil metakrilat ve kalay nadir alerjenler olarak saptandı. En sık saptanan duyarlandırıcılar ile pozitif reaksiyon veren olgular çoğunlukla orta yaşlı bayanlardı. Sigara içenlerle içmeyenler arasında pozitif ya da negatif reaksiyon açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmedi (p=0.716). Benzer şekilde yanağını ısıranlarla ısırmayanlar arasında yama testi sonuçları bakımından anlamlı bir farklılık saptanmadı (p=0.902). Sonuçlarımız sigara ve yanak ısırmanın duyarlanmayı etkilemediği kanaatini doğurmuştur. Araştırmamızdan çıkan verilere göre; oral mukoza lezyonlarının etyolojisinde kontakt duyarlanmanın varlığını tespit etmek için dental seri yama testi yapmak gerektiğini ve klinik korelasyon mevcut ise oral materyal değişimi önerilmesi gerektiğini düşünmekteyiz. Bu hastalarda alerjenden kaçınılması tedavinin ilk basamağı olacaktır. Bu araştırma bölgemizde bakır, altın, kobalt, nikel cıvaya bağlı duyarlanma oranının yüksek ve genel olarak kadınlarda erkeklerden daha fazla olduğunu göstermesine rağmen, olgu sayısının daha fazla olduğu, çok merkezli prospektif araştırmalar ülkemizde dental seri yama testinin gerekliliğini daha iyi ortaya koyacaktır. Anahtar kelimeler: Oral mukoza lezyonları, Dental Seri yama testi