Batman bölgesinde yer alan petrol kuyularının jeotermal enerji potansiyeli kapsamında değerlendirilmesi

Günümüzde artan enerji talebi ve fosil yakıtların çevresel etkileri, yenilenebilir ve sürdürülebilir bir kaynak olan jeotermal enerjiye yönelimi hızlandırmıştır. Türkiye'nin petrol üretiminin büyük bir kısmını karşılayan Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki petrol kuyuları, içerdikleri formasyon sıcaklıkları ile önemli bir jeotermal potansiyel barındırmaktadır. Bu tez çalışmasında, Batman ili sınırları içerisinde yer alan Şelmo sahasındaki Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı'na (TPAO) ait petrol kuyularının jeotermal enerji potansiyeli USGS standartlarında değerlendirilmiştir. Çalışmanın temel rezervuar hedefi, Batman Bölgesinde geniş yayılım gösteren ve hidrokarbon üretiminin de gerçekleştirildiği Maastrihtiyen yaşlı Garzan ve Sinan formasyonlarıdır. Tez çalışması kapsamında, sonic, rezistivite, densite logları ve kuyu dibi sıcaklık (BHT) verilerinden elde edilen petrofiziksel veriler ışığında, rezervuarın kayaç matriksinde ve gözeneklerindeki akışkanda depolanan toplam ısı enerjisi ve potansiyel termal güç, volümetrik yöntemle hesaplanmıştır. Bu doğrultuda; rezervuar alanı, üretken kalınlık, gözeneklilik ve formasyon sıcaklığı gibi yatayda ve düşeyde değişkenlik gösteren yeraltı parametrelerine olasılık dağılımları (Uniform, Üçgensel vb.) atanarak Monte Carlo Simülasyonu gerçekleştirilmiştir. Simülasyon sonucunda Şelmo sahasının en olası senaryoda (P50) 85,7 PJ üretilebilir ısı kapasitesi ve 90,6 MW termal güce sahip olduğu hesaplanmıştır. Bu termal güç ile 282 dönüm seranın 30 yıl boyunca ısıtılabileceği hesaplanmıştır. Çalışma kapsamında sahadan üretilen suyun kimyasal analizi yapılmıştır. Suyun yüksek mineralizasyonlu Na-Cl tipi su karakterinde olduğu, uzun süreli kayaç-su etkileşiminin olduğu fosil su olduğu, karbonat kabuklaşması potansiyelinin olduğu, yüksek klorür içeriği nedeniyle korozyon riski bulunduğu tespit edilerek üretim aşamalarında korozyona dayanıklı alaşımlar ve kimyasal inhibitör kullanımı ile düzenli izleme önerilmiştir. Bu çalışma, bölgedeki mevcut veya terk edilmiş petrol kuyularının ekonomiye temiz ve sürdürülebilir enerji kaynağı olarak kazandırılmasına yönelik güvenli bir rezervuar modeli sunarak, literatüre önemli katkılar sağlamış olup, sahalardan edinilen jeotermal kaynakların seracılık gibi doğrudan kullanım yoluyla ekonomik olarak bölgesel kalkınmaya da önemli katkılar sunacağını ortaya koymuştur.