Batman şehrinin beşeri ve ekonomik coğrafyası

Bu çalışmada ülkemizin Güneydoğu Anadolu Bölgesi Dicle Bölümü?nde bulunan Batman şehrinin beşeri ve ekonomik coğrafya özellikleri incelenmiştir. Yaklaşık 622 km²?lik bir alana sahip olan Batman şehrinin denizden yüksekliği 560 m?dir. İl merkezi Batman Çayı havzasında düz bir arazi üzerine yerleşmiştir. Dicle Nehri batıdan doğuya doğru akarak il topraklarından geçer. Batman Çayı, Batman-Diyarbakır il sınırını çizerek Dicle Nehri ile birleşir. Şehrin doğusunda petrol üretimi yapılan 1288 m. yükseklikte Raman Dağı ve Güneydoğu Torosları vardır. Batman şehir merkezi çok eski bir tarihi geçmişe sahip olmamasına rağmen merkez köy ve ilçeler oldukça eski bir tarihi geçmişe sahiptir. Batman Çayı?nın adı 1950?li yılların başında İluh Köyü?ne verilerek 1957 yılında Siirt?e bağlı Batman İlçesi kurulmuştur. 1940?lı yılların başında 13 haneli İluh adlı küçük bir köyden ibaret olan Batman şehrinin, Raman Dağı?nda ilk petrolün bulunmasıyla kaderi değişmeye başlamıştır. Petrol üretimiyle beraber 1955 yılında Batman şehir merkezinde modern bir rafineri kurulmuş ve Batman?ın nüfusu Türkiye?de benzeri görülmemiş bir nüfus artışına sahne olmuştur. Batman, Türkiye?de köy statüsünden çok kısa bir sürede il statüsüne kavuşup, bu kadar fazla nüfusa sahip olan tek şehir örneğidir. TPAO ve TÜPRAŞ Rafinerisi?nin Batman şehirleşmesine ve nüfus artışına olan etkisi 1980?li yıllara kadar devam etmiştir. Araştırma sahasının kurulmuş olduğu topografya, litolojik ve jeomorfolojik açıdan uygun olmayan bir sahadır. Dolayısıyla Batman şehir merkezinde yerleşmeden kaynaklı birçok fiziki, beşeri ve ekonomik sorun ortaya çıkmıştır. Batman şehri nüfusu işgücünün önemli bir bölümü hizmet ve sanayi sektöründe çalışmaktadır. Anahtar Kelimeler: Batman şehri, İluh, Petrol, Raman Dağı, Yerleşme