Bazı lamıaceae türleri uçucu yağlarının Alman hamamböceği (Blattella germanica L.)' ne karşı fümigant etkilerinin araştırılması

Bu tezin amacı Antalya bölgesinde doğal olarak yetişen üç Lamiaceae bitkisinin [Mentha longifolia L. subsp. typhoides (Brig.) Harley, Dorystoechas hastata Boiss. & Heldr. ex Bentham (endemik) ve Origanum minutiflorum O. Schwarz et. H. Davis (endemik)] toprak üstü parçalarından elde edilen uçucu yağların, Alman hamamböceği (Blattella germanica L.) nin 10-15 günlük (2. veya 3. evre) nimflerine karşı fümigant toksisitesini değerlendirmekti. Nimfler kapalı bir kapta 25-500 µL/L arasında değişen orandaki uçucu yağların buharına maruz bırakılarak fümigant aktivite değerlendirilmiştir.Ayrıca bu tezde kullanılan uçucu yağlar, su distilasyonu yöntemine dayanan Clevenger tip aparat kullanılarak elde edilmiştir. Uçucu yağlarının kimyasal içerikleri ise Gaz Kromotografisi?Kütle Spektrometrisi (GC:MS) ile analiz edilmiştir. Dorystoechas hastata uçucu yağının ana bileşenleri 1,8-cineole, borneol ve camphor iken, O. minutiflorum uçucu yağının ana bileşeni cavracrol, M. longifolia subsp. typhoides uçucu yağının ise cis-piperitone epoxide ve piperitenone oxide'dir. Test edilen üç uçucu yağın fümigant toksisitesi istatistiksel olarak değerlendirildiğinde 100, 200 ve 300 µL/L konsantrasyonlarında D. hastata bitkisi uçucu yağının, diğer iki bitki uçucu yağına göre daha fümigant olduğu bulunmuştur. M. longifolia ve O. minutiflorum türleri arasında bu konsantrasyonlar açısından ise istatistiksel olarak herhangi bir farklılığın bulunmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca uçucu yağlar 400 ve 500 µL/L uygulama konsantrasyonlarında birbirleri ile kıyaslandıklarında ise yine en toksik uçucu yağ D. hastata'dır. Bunu sırasıyla M. longifolia ve O. minutiflorum takip etmiştir. Dorystoechas hastata uçucu yağı 200 µL/L ve üstü konsantrasyonlarda yaklaşık %85 ölüme neden olmuştur. O. minutiflorum uçucu yağı Alman hamamböceği' ne karşı çok düşük toksisite (% ?14.4) göstermiştir. M. longifolia uçucu yağında en yüksek toksik etki (%30.0) 400 ve 500 µL/L konsantrasyonlarında görülmüştür. Sonuç olarak, uçucu yağlar arasında, B. germanica nimflerine karşı en etkilisi D. hastata uçucu yağıdır. Hamamböceklerine karşı farklı bitki türlerinden elde edilen uçucu yağların insektisidial aktivitesini göstermek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Gelecekte, uçucu yağlardan çevre dostu yeni insektisitler geliştirilebileceği ümit edilmektedir.