Bessâm Sa'i'nin görüşleri bağlamında Kur'an-ı Kerim'de İnziyâh Delali

Bu araştırma, Kur'ân-ı Kerîm'de geçen kelimelerde ortaya çıkan anlam inziyâh delâlîolgusunu incelemektedir. Çalışma, çağdaş araştırmacılardan biri olan Ahmet Bessâm Sa'î'nin yaklaşımını analitik bir şekilde ele almaktadır. Sa'î, Kur'ânî kelimeleri bağlamı içinde izleyen ve metnin yapısı dâhilinde anlam dönüşümlerini çözümleyen tefekkürî-dilbilimsel bir okuma ortaya koymuştur. Onun yöntemi, Kur'ân dilinin bütününde taşıdığı yenilenme boyutlarını ortaya çıkarmayı hedefleyen dilbilimsel ve tefsirî bir bakış açısı sunmaktadır. Çağdaş bağlam çözümlemesine dayalı eleştirel-dilbilimsel bir inceleme çerçevesinde yürütülen bu çalışma özellikle Sa'î'nin inzıyâh istibdâlî olarak adlandırdığı kelime düzeyindeki yenilenme, isim ve fiillerde bağlamın etkisiyle meydana gelen anlam kaymaları bu çalışmada ele alınmıştır. Ancak cümle yapıları, terkipler veya edatlar bu çalışmanın dışında bırakılmıştır. Tez dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kavramsal çerçeve sunulmuş; inzıyâh kavramı, terimleri, türleri, ölçütleri ve önemi incelenmiş, ayrıca hem Arap-İslam mirasında hem de Batı araştırmalarında bu konuya katkıda bulunan önde gelen isimlere değinilmiştir. Bunun yanında Bassâm Sa'î'nin hayatı ve ilmî eserlerine de yer verilmiştir. Uygulamalı kısım ise sonraki bölümlerde ele alınmış ve Kur'ân'daki kelimelerde dilbilimsel, anlamsal, kültürel-fikrî ve belâgat düzeyi olmak üzere anlam kaymasının dört düzeyi Sa'î'nin bakış açısı doğrultusunda seçilmiş örneklerle analiz edilmiştir. Bu araştırma, modern anlambilimsel çözümleme kavramlarından birine ışık tutarak Kur'ân üzerine yapılan dilbilimsel çalışmaları zenginleştirmeyi amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: İnziyâh Delâlî, İnziyâh İstibdâlî, Semantik, Dilsel Yenilenme, Bessâm Sâ'î