Bilgilendirme ve simülasyon uygulamalarının lise öğrencilerinin özel gereksinimli öğrencilere yönelik sosyal kabul düzeylerine etkisi

Bu araştırmanın amacı, normal gelişim gösteren lise öğrencilerine yönelik hazırlanan bilgilendirme ve simülasyon uygulamalarının özel gereksinimli bireylerin sosyal kabul düzeylerine etkisini belirlemektir. Araştırmada bunun yanı sıra çalışma grubunda yer alan lise öğrencilerinin, özel gereksinimli bireylere yönelik sosyal kabul düzeylerinin demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, ön-test son-test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2022-2023 eğitim öğretim yılında, İzmir ilinde, üç farklı türde lisenin 9., 10., 11. ve 12. sınıflarında öğrenim gören 149 kız ve 183 erkek olmak üzere toplam 332 normal gelişim gösteren öğrenciden oluşmaktadır. Bu öğrencilerden 166'sı kontrol grubunda, 166'sı ise deney grubunda yer almıştır. Araştırmada uygulanan program, özel gereksinimli bireyler hakkında bilgilendirme ve farklı özel gereksinimli gruplarla ilgili altı simülasyon uygulamasından oluşmaktadır. Araştırmanın verileri, Kişisel Bilgi Formu, Sosyal Kabul Ölçeği Lise (SKÖ-L) Formu, Sosyal Geçerlilik Veri Toplama Aracı ve Uygulama Güvenirliği Veri Toplama Formu ile toplanmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizleri SPSS 28.0 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Verilerin analizinde, Kolmogorov-Smirnov testi, Skweness-Kurtosis testi, Pearson ki kare testleri, Bağımsız Örneklem t-testi, Bağımlı Örneklem t-testi, Tek Yönlü ANOVA testi kullanılmıştır. Etki büyüklüğü için Cohen'in (d) değeri belirlenmiştir. Ayrıca sosyal geçerlilik verilerinin betimsel analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda, normal gelişim gösteren lise öğrencilerine yönelik hazırlanan bilgilendirme ve simülasyon uygulamalarının, özel gereksinimli bireylerin sosyal kabul düzeylerine artırmada etkili olduğu ve büyük düzeyde etki büyüklüğüne sahip olduğu belirlenmiştir. Araştırmada sosyal geçerlilik verilerine göre normal gelişim gösteren lise öğrencilerinin çalışmalara katılmaktan memnun oldukları, çalışmanın özel gereksinimli bireylere yönelik empati duygularını geliştirdiği, özel gereksinimli bireylerle ilgi doğru bilgilendirme edindikleri ve ön yargılarını değiştirmede etkili olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada elde edilen diğer bir sonuç ise normal gelişim gösteren lise öğrencilerinin, özel gereksinimli bireylere yönelik sosyal kabul düzeylerinin demografik değişkenlerden yaşa, okul türüne, sınıf düzeyine, sosyo-ekonomik düzeye, anne-baba eğitim düzeyine, ailede özel gereksinimli birey bulunma durumuna ve yakın çevresinde özel gereksinimli birey bulunma durumuna göre farklılaşmadığı, sadece deney grubu öğrencilerinin cinsiyet değişkenine göre kızlar lehine farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır.