Bir sosyal hak olarak engellilerin eğitim hakkı Sakarya örneği

Eğitim hakkının eşit fırsatlarla herkes tarafından kullanılması oldukça önemlidir. Dezavantajlı kişi ve grupların da herkes gibi eşit fırsatlara sahip olup, temel haklardan biri olan eğitim hakkından yararlanabilmesi gerekmektedir. Ancak dezavantajlı kişi ve grupların eğitim hakkından yararlanırken bazı sorunlarla mücadele ettikleri ve yeterli eğitim hizmeti alamadıkları durumlarla karşılaşılmaktadır. Haklarını koruma ve kullanma bakımından dezavantajlı kesim olarak kabul edilen engelli bireylerin de mümkün olduğunca bağımsızlaşmalarında ve toplumsal yaşamın tüm alanlarına katılabilecek düzeyde gelişimlerinin sağlanmasında, eğitim önemli bir role sahip olacaktır. Bu denli önemli olan eğitimin, her bireye eşit bir şekilde sağlanabilmesi için devletin yaptığı ve yeni yapacağı politikalarla bu hizmeti desteklemesi zorunludur. Ülkelerin büyük bütçeler ayırdığı eğitimin kapsamı ise bütün vatandaşların yararlanmasını içeren bir düzende olmalıdır. Bu düzen içinde engellilerin konumuna bakıldığında, eğitim seviyelerinin genelde düşük olduğu görülmektedir. Ülkemizde de, engellilerin temel haklarından biri olan eğitim hakkından yeterli ölçüde faydalanamadıkları görülmektedir. Ülkemizde engelli nüfusun %6'sının hiçbir şekilde eğitim almadığı ve %36,3'ünün okur yazar olmadığı Türkiye Özürlüler Araştırması'nda belirtilmektedir. Ayrıca engellilerdeki okuryazar olmama oranı (%36,3), genel nüfusun okuryazar olmama oranından (%12,9) bir hayli fazladır. Bu durum, engelli bireylerin eğitim olanaklarından yeterince faydalanamadıklarının bir kanıtıdır. Bu araştırmanın amacı da; engellilerin eğitim hakları kapsamındaki tez çalışmalarının az oluşu sebebiyle engellilerin eğitim haklarıyla ilgili genel bilgileri açıklamak, Sakarya ilindeki engelli bireylerin ailelerinin, engellilerin eğitim haklarıyla ilgili bilgilerinin düzeyi değerlendirilerek, hem Sakarya ilindeki engelli bireylerin eğitimindeki sorunların neler olduğunu öğrenebilmek, hem de ülkemizdeki engelli bireylerin eğitimi ile ilgili genel sorunlara dair çıkarımlarda bulunma şansına sahip olmak ve bu sorunların giderilmesi için ailelerin istek ve önerileri dahilinde engellilerin eğitimi ile ilgili sorunların çözümüne yardımcı olabilmektir. Engellilerin eğitim haklarının kullanımı ile ilgili sorunların belirlenebilmesi ve bu sorunların giderilmesi amacıyla ailelerin önerilerinin öğrenilmesi için nitel araştırma yöntemi uygulanmıştır. Araştırma Sakarya ilinden, amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilmiş engelli bireylerin ailelerinden oluşan 50 kişinin görüşüne dayanılarak oluşturulmuştur. Engelli bireylerin ailelerinden çok sayıda veri elde edebilmek ve engelli bireylerin aileleriyle yapılan farklı görüşmelerdeki taraflılığı en aza indirebilmek için açık uçlu mülakat soruları tercih edilmiştir. Bu araştırmaya katılım gönüllülük esasına dayalıdır. Araştırmada daha fazla veri elde etmek ve engelli bireylerin ailelerinin eğitim ile ilgili sorunlarını görebilmek amacıyla yüz yüze yapılan mülakatlar sonucunda verilere ulaşılmıştır.