Bireyselleştirilmiş Eğitim Programlarının (BEP) geliştirilmesi sürecine ilişkin bir durum çalışması

Çalışmanın amacı, özel eğitim öğretmenlerinin ve akademisyenlerin BEP geliştirme sürecine ve hizmet öncesi dönemde BEP ile ilgili verilen derslere ilişkin görüşlerini ortaya koymak, özel eğitim öğretmenlerinin BEP geliştirme sürecindeki izledikleri basamakları ve özel eğitim öğretmenleri tarafından geliştirilen BEP'lerin niteliğini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda çalışma, nitel araştırma yaklaşımlarından bütüncül tek durum çalışması desenine göre yürütülmüştür. Çalışılan durum BEP geliştirme süreci olarak belirlenmiştir. Çalışma, 2021-2022 öğretim yılı Isparta ilinde gerçekleştirilmiş olup, çalışmaya gönüllü 10 öğretmen ve 4 akademisyen katılmıştır. Çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme türü ile belirlenmiştir. Çalışmanın araştırma sorularına cevap aramak amacıyla veri toplama yöntemlerinden görüşme, gözlem ve doküman incelemesinden yararlanılmıştır. Çalışmada görüşme formu, gözlem formu ve "Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Kalite Değerlendirme Ölçeği" kullanılmıştır. Görüşme ve gözlem yoluyla elde edilen veriler içerik analizi yoluyla incelenmiş olup doküman incelemesi yoluyla elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistiklerden yararlanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler doğrultusunda aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır: Akademisyenlerle yapılan görüşmeler sonucunda, öğretmenlerin BEP geliştirme ve değerlendirme alanında eksikliklerinin olduğu, uygulama ve okul ortamlarında BEP niteliğine ilişkin lisans programlarındaki derslerde uygulama eksikliğinin, her üniversitede farklı ders içeriklerinin olması, özel gereksinimli öğrencilerin değerlendirilmesinde kaynak eksikliği olduğu bulgularına ulaşılmıştır. Özel eğitim öğretmenleri ile yapılan görüşmeler sonucunda ise nitelikli amaç yazmada hizmet öncesi ve içi eğitime gereksinim duydukları, performans alımında sadece gözlem ve kaba değerlendirme formlarını kullandıkları, BEP geliştirme sürecinde paydaşlarla iletişim kurdukları, ancak ailenin BEP geliştirme sürecine katılım ve bilgi akışı konusunda süreçten uzak kalmayı istedikleri, hizmet öncesi dönemde aldıkları derslerde elde ettikleri teorik bilginin uygulamaya dönüşmesi gerekliliği ve bu bilgileri mesleklerinin ilk yıllarında tam olarak uygulamaya dökemedikleri bulgularına ulaşılmıştır. Gözlem yoluyla elde edilen veriler ile, öğretmenin temel olarak BEP geliştirme sürecinde önemli basamakları izlediğini ancak bir ekip işi olan BEP geliştirme sürecinde büyük çoğunlukla yalnız olduğunu, öğrenci ile ilgili alınacak kararları kendisinin direk olarak aldığı, ailenin sürece büyük oranda dahil olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak BEP kalite puanları incelendiğinde ise BEP'lerde amaç ifadelerinde hataların olduğu, ölçüt ve koşula yer vermede sınırlılıkların olduğu, öğretimsel süreçlerin BEP'de yer almadığı ve genel olarak BEP kalitelerinin düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlar, alanyazın doğrultusunda tartışılarak öneriler sunulmuştur.