Birinci Körfez Savaşında Türkiye'nin rolü ve savaşın Türkiye'ye etkileri

Dünya siyasî tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olan 1980'li yıllarda, SSCB çözülmeye başlamış, 9 Kasım 1989 tarihinde adeta Soğuk Savaş'ın sembolü olan Berlin Duvarı'nın yıkılmasıyla küresel dengeler Batı ve ABD lehine değişmiştir. Batı ve ABD, liberal demokratik sistemi artık dünyanın genel geçer tek egemen siyasî modeli olarak diğer ülkelere yayma ve egemen kılma stratejik hedefiyle ?Yeni Dünya Düzeni? taktik projesini uygulamaya koymuşlardır.Osmanlı idaresi sonrasında Ortadoğu, uzun bir süre huzur bulamamış, bu yüzden ABD ve Batı için Yeni Dünya Düzeni projesinin en önemli uygulama alanı olmuştur. Diğer taraftan Irak, uzun yıllar istikrar yüzü görmemiş, Kuzey Iraklı Kürt grupların ayrılıkçı talepleriyle uğraşırken siyasî otoritesi ise sürekli bir darbeler zincirine maruz kalmıştır. En son Saddam Hüseyin rejiminin 2 Ağustos 1990 tarihinde Kuveyt'i işgaliyle başlayan fiili durum Mart 1991 tarihinde Irak'ın, askerî, siyasî ve ekonomik olarak çevrelenmesine sebep olmuştur.Çalışmamızda, geçmişten günümüze Irak'ın genel bir profili çizilerek, Türkiye-Irak ilişkilerinin tarihsel boyutu çerçevesinde; Birinci Körfez Savaşı'ndan sonra ortaya çıkan bölgesel konjonktürün iki ülke arasındaki ilişkilere ne denli etkisi olduğuna değinilerek, Türkiye Cumhuriyeti'nin son dönemde yaşadığı temel güvenlik sorunlarının, otoriteden yoksun Kuzey Irak bölgesinden kaynaklandığına ilişkin tespitler aktarılmıştır.Çalışmamız dört ana bölümden oluşmaktadır.Birinci bölümde Ortadoğu'nun jeopolitik ve jeostratejik önemi Irak'ın konumu ve etnik yapısı ile Irak'ın kısa tarihçesinden bahsedilmiştir.İkinci bölümde, Birinci Körfez Savaşı öncesi durumun analizi yapılmıştır.Üçüncü bölümde, Birinci Körfez Savaşı'nın sebepleri, savaş esnasında yaşanan gelişmeler ve savaş sonrası ortaya çıkan sorunlar incelenmiştir.Dördüncü bölümde, Birinci Körfez Savaşı sonrasında bölgenin genel durumu, Kuzey Irak'ta otorite boşluğunun ortaya çıkması nedeniyle Kürt grupların güçlenip özerkleşmesi süreci, Türkiye'nin son dönemde yaşadığı en önemli sorun olan PKK terörünün tarihî arka planı ile savaş sonrası bölgesel konjonktürün bu sorunun kronikleşmesindeki rolü irdelenmiştir.Sonuç olarak; Birinci Körfez Savaşı'ndan sonra değişen bölgesel konjonktür sebebiyle, Türkiye Cumhuriyeti ile Irak arasındaki ilişkiler belirgin bir biçimde değişmiş, 36. paralelin kuzeyinin uçuşa yasak bölge olarak ilan edilmesiyle Kuzey Irak'ta otorite boşluğu ortaya çıkmış, bu gelişme ise, Türkiye'nin PKK terörü ile etkin mücadelesinde büyük sorunlara sebep olmuştur. Kuzey Irak'ta faaliyet gösteren Kürt gruplar bölgesel dengede yeni politik aktörler olarak ortaya çıkmışlar, Irak topraklarında özerk bir bölgesel Kürt yönetiminin ortaya çıkması, Türkiye'nin Irak ile yaşadığı sorunları daha da içinden çıkılmaz hale getirmiştir.Anahtar Kelimeler: I. Körfez Savaşı, Türkiye, Irak, Ortadoğu, A.B.D.