Boğa spermasında vitamin A ve beta karoten düzeylerinin araştırılması ve bu spermalarla tohumlanan ineklerden elde edilen dölverimi sonuçları

56 5-ÖZET Bu çalışma., boğaların seminal plasmasında vitamin A ve Beta Karoten düzeylerinin araştırılması, boğalara ezogen olarak verilen A vitaminin spermatolojik özellikler üzerine etkisi ve bu spermalarla tohumlanan ineklerden elde edilen döl verimi sonuçlarım tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsünde damızlık olarak tutulan 5 Holştayn boğa ile Elazığ merkezi ve çevre köylerde yetiştirilen 200 Holştayn inek çalışmada kullanılmıştır. Boğalardan sun 'i vagen yardımıyla sperma örnekleri haftada iki defa ve her defasında iki ejekulat olmak üzere 5 hafta süreyle sperma alınmasına devam edildi. Sonra boğalara onar gün ara ile iki defa 4.000.000 İÜ vitamin A enjekte edildi. Enjeksiyondan 35-40 gün sonra benzer şekilde sperma alındı. Alman spermaların muayeneleri yapıldıktan sonra birinci ejekulatlar tohumlamada kullanıllmcaya kadar dondurulup saklandı. İkinci ejekulatlar santrifüj edilerek elde edilen seminal plasma örnekleri vitamin A ve Beta karoten analizleri için derin dondurucuda saklandı. Sperma sulandırıcısı olarak Laiciphos 466 kullanıldı. Bu sulandırıcıya 50 mi yumurta sarısı ilave edildi. Sperma sulandırılırken 0.25 nülik bir payette 20.000.000 motil spermatozoid içermesi esas alındı. Dondurma esnasında payetler sıvı azot. buharında sıcaklığın 7 dakika içerisinde +4 °C den - 140 °C ye düşmesi için tutuldu. Sonra payetler sıvı azot içerisinde (-196 °C) saklandı. Payetlerdeki sperma 37 °C de 20-30 saniyede çözüldü. Pistole serviksi geçer geçmez sperma uterusa bırakılmak suretiyle ineklerin tohumlanması sağlandı. Seminal plasmadaki vitamin A ve Beta karoten analizleri High Performance Liquid Chromatography cihazıyla yapıldı.5? Vitamin A uygulanmadan önce boğaların sperma miktarı ortalama 4.4 ± 0.33 mi, spermanın pH'sı ortalama 6.40 ± 0.03, toplam anormal spermatozoid oranı % 11. 50 ve anomaliler içerisinde en sık % 10.32 ile kuyruğa bağlı anomalilere rastlandı. Spermatozoid yoğunluğu ortalama 0.967 ± 0.05 x 109 /mi, spermatozoid motilitesi ortalama % 70.40, dondurulup çözüldükten sonraki spermatozoid motilitesi ise ortalama % 60 olarak bulunmuştur. Vitamin A uygulandıktan sonra yine boğaların sperma miktarı ortalama 4.4 +. 0.16 mi, spermanın pH*sı ortalama 6.18 * 0.03, toplam anormal spermatozoid oranı % 8.56 ve anomaliler içerisinde en sık % 7.41 ile kuyruğa bağlı anomalilere rastlandı, spermatozoid yoğunluğu ortalama 1.1 15 ± 0.04 x 109/ml, spermatozoid motilitesi ortalama % 79-50, dondurulup çözüldükten sonraki spermatozoid motilitesi ise ortalama % 64 olarak tespit edilmiştir. Vitamin A uygulanmadan önce 5 boğanın seminal plasmasmda bulunan vitamin A değerleri 4.35 - 0.2 5 ile 5-14 ± 0.15 ng/ml arasında değişirken ortalama 4.79 ± 0.13 ng/ml olmuş ve aynı boğalara vitamin A uygulandıktan sonra ise 5 boğanın seminal plasmasmda bulunan vitamin A değerler 5-52 ± 0. 17 ile 7.46 i 0.46 ng/ml arasında değişmiş ve ortalama 6.45 i 0.3i ng/ml olarak bulunmuştur. Vitamin A uygulanmadan önce boğalardan alman spermalar ile, tohumlanan ineklerde ortalama % 62 gebelik oranı elde edilirken, vitamin A uygulandıktan sonra alman spermalarla da tohumlanan ineklerde ortalama % 7 1 gebelik oranı sağlanmıştır. Boğalara Vitamin A uygulanmadan önce ve sonra elde edilen seminal plasmalardaki A vitamini seviyeleri, ortalama spermatozoid motiliteleri ve anormal spermatozoid oranları arasındaki fark istatistiki yönden önemli (p< 0.01) bulunmuştur.56 Boğaların spermatozoid rnotilitesi, yoğunluğu ve seminal plasmada bulunan vitamin A seviyeleri ile dölverimleri arasında pozitif bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir.