Bölgesel koordinat dönüşümleri

Jeodezik amaçlar için üretilen harita, plan ve benzeri sayısal üretimlerin anlam kazanmasında en büyük faktör, kullanılan koordinat sistemleridir. Normal olarak tüm bu amaçlara yönelik koordinat bilgilerinin ortak bir referansa dayanması beklenir. Ancak gerek ülkesel ve gerekse bölgesel anlamda jeodezik çalısmalar için çesitli referans sistemleri temel alınmıstır. 1954 yılında Türkiye Ulusal Datumu ? 1954 (TUD54) tanımlanmıs ve daha sonra bu datum ED50' ye dönüstürülmüstür. Türkiye' deki bölgesel bozulmaların bir sonucu olarak ED50 pratik ihtiyaçları karsılayamaz duruma gelmistir. Yeni bir jeodezik aga ihtiyaç duyulmus ve bu agın GPS teknolojisine dayalı olması öngörülmüstür. Bu nedenle yeni temel jeodezik ag 1997 ? 1999 yılları arasında yapılan ölçme ve degerlendirme çalısmaları sonucunda kurulmus ve TUTGA99 olarak adlandırılmıstır. Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeligi (BÖHHBÜY)' nin 2005 yılında yürürlüge girmesi ile birlikte haritalardaki konum bilgilerinin, Türkiye Ulusal Temel GPS Agı koordinat sistemine dayalı üç boyutlu kartezyen koordinatlar (X, Y, Z) veya GRS80 elipsoidinde jeodezik koordinatlar (enlem, boylam, elipsoit yüksekligi) ile belirlenmesi zorunlu hale gelmistir. Yerel yönetimlerin yeni koordinat sistemi hakkında çok fazla bilgiye sahip olmamasından dolayı, haritalardaki konum bilgilerinin yeni koordinat sistemine dayalı olarak üretilmesi henüz tam olarak gerçeklestirilmemistir. Türkiye' de pratikte iki farklı datum kullanılmakta olup bu datumlar arasındaki dönüsümün belirlenmesi kaçınılmaz olmustur (ITRF ? ED50). Bu çalısmada ülkemizde kullanılan datumlardan ve bölgesel koordinat dönüsümü çalısmalarında, farklı koordinat sistemleri arasındaki koordinat dönüsümünün nasıl yapılacagından bahsedilmistir. Bu amaçla Gaziosmanpasa bölgesinde BÖHHBÜY uyarınca bir çalısma yapılmıs ve bölgesel koordinat dönüsümü çalısmalarında kullanılabilecek degisik koordinat dönüsüm yöntemleri incelenmistir. Anahtar kelimeler: Datum, dönüsüm, koordinat dönüsümü, ITRF, ED50.