Bor endüstri atıklarındaki lityum'un adsorpsiyon yöntemi ile kazanılması

Bor, Türkiye'nin sahip olduğu çok önemli endüstriyel hammaddelerinden biridir. Ülkemiz, gerek bor minerallerinin sahip olduğu rezerv büyüklüğü, niteliği ve çeşitliliği açısından, gerekse isletme maliyeti ve tenör avantajları ile dünyada birinci sırada bulunmaktadır. Bunun yanı sıra, Türkiye'de bor konsantresi üretiminde kullanılan kırma, yıkama, sınıflandırma ve triyaj gibi zenginleştirme işlemleri esnasında önemli miktarlarda atık çıkmaktadır. Bu atıkların değerlendirilmesi hem doğal kaynakların maksimum düzeyde kullanılması, hem stoklanması hem de çevre açısından önem arz etmektedir.Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Emet Bor İşletme Müdürlüğüne bağlı Hisarcık ve Espey Konsantratör Tesisleri bünyesinde üretilmekte olan kolemanit cevheri, isletme bünyesinde bulunan Emet Borik Asit Fabrikası'nda borik asit üretiminde kullanılmaktadır. Ancak, konsantre kolemanit üretim işlemi esnasında önemli miktarda su kullanılmakta, sonuçta ortaya sulu atık çıkmakta ve bu atıklar ancak atık barajlarında depolanmaktadır. Bu çalışmada, Emet Borik Asit Fabrikası atıklarından Lityum'un geri kazanılması amaçlanmıştır. Bunun için Emet Borik Asit Fabrikası atıklarından olan Hisarcık Eski Atık Barajı'ndan alınan kolemanit numuneleri kullanılarak çalışmalar yapılmıştır. Emet-Hisarcık Eski Atık Barajından temin edilen katı atığın tanımlanmasından sonra lityumun kazanılması için adsorpsiyon deneyi yapılmıştır. Adsorpsiyon deneyinde adsorban olarak 600 oC'de kalsine edilerek hazırlanan sepiyolit kullanılmıştır. Deney farklı zaman aralıklarında ve farklı sıcaklıklarda yapılmış olup, en uygun zamanın 100 oC'de 2 saat olduğu görülmüştür. Yapılan deneyin sonucunda Lityumun adsorpsiyon yöntemi ile kazanılabileceği görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Adsorpsiyon, Atık Barajı, Lityum'un Kazanılması