Borsa İstanbul sektör endekslerinde zamanla değişen ekonomik döviz kuru riski

Dünya ekonomisinin globalleşme sürecinde finansal dinamiklere alışılagelmiş bakış açıları ile yaklaşmanın artık geçerli olmadığı bir gerçektir. Küreselleşme sonucu ülkelerin menkul kıymetler borsalarında işlem gören hisse senetlerinin değerlerini etkileyen faktörlerden birisinin de döviz kuru olduğuna dair yaklaşımlar 1970'li yıllardan itibaren süregelen bir fikirdir. Bu çerçevede yapılan araştırmalar her ne kadar ülkeler bazında değişiklik gösterse de bu etmenin hisse senedi fiyatlarını dünya piyasalarında mikro ya da makro düzeyde etkilediği sonucu günümüz araştırmalarında üzerinde mutabık kalınan bir sonuçtur. Tezimizin amacı Borsa İstanbul'da işlem gören hisse senetlerinden oluşturulan sektörel endeksler ile Amerikan Doları arasındaki ilişkinin düzeyini ve dinamiklerini belirlemeye yöneliktir. Tezimizde kullanılan endeks verileri finansal zaman serileri olduğundan dolayı serilerin Genişletilmiş Dickey – Fuller Birim Kök Testi ile durağanlıkları incelenmiş ve endeks serilerinin durağan oldukları tespit edilmiştir. Ardından GARCH – BEKK modeli ile döviz kurunun zamanla değişen varyansı ve endeksler ile döviz kurunun kovaryans serileri elde edilmiş, elde edilen bileşenler Uluslararası Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modelinde kullanılarak risk priminin bulunmasında temel faktör olan beta katsayısı incelenmiştir. Uluslararası Sermaye Varlıkları Fiyatlama Modelinde dünya pazarının beklenen getirisi yerine Amerikan Doları kabul edilmiş ve 2003 – 2018 yılları arasındaki Amerikan Dolarının günlük nominal kapanış verileri ile Borsa İstanbul'da işlem gören hisse senetlerinden oluşturulan endekslerin günlük kapanış verileri arasındaki modelleme ile endesklerin zamanla değişen döviz kuru beta değerleri elde edilmiştir. Elde edilen beta sonuçları, döviz kurundaki değişimlere hassasiyeti en yüksek olan sektörün Bankacılık, en düşük olan sektörün ise Gıda olduğu yönündedir. Endeskler bazında beta değerleri incelendiğinde beta ortalamalarının tamamının negatif olduğu sonucu elde edilmiş olup, bu sonuç Borsa İstanbul ana ve sektör endesklerinin döviz kurundaki değişimin tersi yönünde fiyatlanma eğilimi gösterdiği bulgusunu vermektedir.