Bozulabilir ürün üreten işletmelerin taşıyıcı seçiminde kullandıkları kriterlerin ve önem derecelerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma

Soğuk zincir lojistiğinin önemi tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de giderek artmaktadır. Özellikle gıda maddeleri ve tıbbi ürünler gibi insan sağlığını doğrudan etkileyen ürünlerin müşteri talepleri doğrultusunda uygun şartlar altında temin edilmesi ve dağıtımının yapılması, tüm soğuk zincir sürecinin yüksek düzeyde kalite standartlarına sahip olarak yönetimini zorunlu kılmıştır. Bu sebeple üretici işletmeler, bozulabilir durumda olan ürünlerini istenilen koşullar altında müşterilerine ulaştıracak profesyonel hizmet sağlayan taşıyıcılara ihtiyaç duymuşlardır. Ancak taşıyıcı işletmenin seçimi, soğuk zincir faktörü ele alındığında birçok üretici işletme tarafından daha da karmaşık bir süreç olarak algılanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, gün geçtikçe artan gıda talebi dikkate alındığında, gıda üretimi yapan işletmelerin, yurt içi gıda dağıtımı yapan taşıyıcı işletme seçiminde göz önünde bulundurdukları kriterlerin, uzman görüşü anketleri neticesinde ulaşılan veriler kullanılarak önem derecelerinin saptanmasıdır. Çalışmanın bir ve ikinci bölümlerinde öncelikle bozulabilir ürün, soğuk zincir, lojistik ve taşıyıcı seçimi kavramları detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Üçüncü bölümde seçim problemlerinde sıkça tercih edilen ve tez uygulamasında kullanılan çoklu karar verme yöntemlerinden biri olan Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemi hakkında bilgi verilmiştir. Ardından, yurt içi gıda dağıtımı yapan taşıyıcı işletme seçiminde kullanılan kriterlerin belirlenmesi ve sonrasında belirlenen bu kriterlerin önem derecelerinin saptanmasına yönelik olarak on beş uzmanın görüşünün alındığı çalışma yürütülmüştür. Çalışmada yurt içi gıda dağıtımı yapan taşıyıcı işletme seçimi için öncelikle, bağımsız değerlendiricilerden gelen yanıtlar kullanılarak kriterlerin ikili karşılaştırması yapılmıştır. Sonrasında AHP yönteminin adımlarının uygulanması ile kriterlerin ağırlıkları belirlenmiştir. Sonuç kısmında bu ağırlıkların yüzdelikleri hesaplanmış ve yapılan değerlendirmeler neticesinde sırasıyla, taşıma ve depolama maliyeti kriteri en önemli kriter, zamanında dağıtım performansı ikinci, müşteri hizmetleri ve güvenilirlik üçüncü, işletmenin itibarı dördüncü, tecrübe beşinci, soğuk zincir işlemlerinin yenilik ve etkinliği altıncı, izleme ve takip için bilgi teknolojileri uygulamaları yedinci, finansal durum sekizinci, ağ yönetimi dokuzuncu ve empati ise sonuncu önemli kriter olarak belirlenmiştir.