Büyük Selçuklu Dönemi turkuaz sırlı seramiklerinin özellikleri ve turkuaz sırlı yeni seramik tasarımları

Büyük Selçuklu Dönemi seramikleri ve bu sekilde üretilen diger seramiklere benzer seramik üretimi, M.Ö 5. yüzyılda Uzakdogu'da kullanılmıs bir tekniktir. Bu teknik, küçük figür ve boncuk gibi sırlı objeler için ana malzemeyi teskil etmistir. Ancak, kuvars oranı yüksek bu bünye ile seramik üretimi bir dönem durmus ve yaklasık 1000 yıl sonra, 12. yüzyıl veya daha erken dönemde kuvars oranı yüksek bünyenin üretimi Suriye'de veya muhtemelen ran'daki çömlekçiler tarafından tekrar canlandırılmıstır. Bu canlandırma, Çin porselenlerinin taklidi olan beyaz ve yogun bir bünye üretimi için gerekli malzemeyi saglamıstır. Bu seramik bünyenin gövde malzemesi için fayans, kuvarslı seramik, kuvarslı-fritli seramik, fritware, fritpaste ve stonepaste gibi bir çok terim kullanılmaktadır. Büyük Selçuklu yönetimindeki ran ve Suriye'de kuvarslı seramik üretimi 12. yüzyılda baslamıstır. Daha önceki sırlama ve dekorasyon teknikleri devam ettirilmis ve yeni bünye ile gelistirilerek mükemmel bir seviyeye getirilmistir. çeriginde kuvars oranı yüksek olan bu çamur, oldukça zor sekillendirilen bir yapıda olmasına ragmen Büyük Selçuklu döneminde, ustalıkla kullanılmıs ve yeni tekniklerle zenginlestirilmistir. Büyük Selçuklu döneminde üretilen seramikler form ve dekor özelliklerinin yanında, bünye yapıları ile seramik tarihinde önemli bir yere sahiptirler. Büyük Selçuklu dönemi seramiklerinde önemli bir yer tutan turkuaz sır, hemen hemen her dekor teknigiyle uygulama alanı bulmustur. Alkali oranı yüksek olan sırlara bakır ilavesi ile elde edilen turkuaz renk, üzerine uygulandıgı bünyedeki alümina ve silis oranlarına göre de farklılıklar göstermektedir. Alümina miktarının az, silis oranının yüksek olusu ve sırdaki bakır ilavesi, sırın renginin mavi olmasına; alümina oranının çok, silis oranının az olusu da rengin yesile yaklasmasına sebep olmaktadır. Yapılan arastırmalar, Büyük Selçuklu dönemi seramiklerinde kullanılan sırların alkali içerikli ve kullanılan bünyelerdeki silis oranlarının yüksek oldugunu göstermektedir.Tezin Birinci Bölüm'ünde Büyük Selçuklu döneminde seramik üretimi, üretimde kullanılan hammaddeler, form ve bezeme özelliklerinden bahsedilmektedir. Ayrıca bu bölümde, kaynaklardaki analizler ve bilgiler dogrultusunda kuvarslı seramik bünye ile turkuaz sır denemeleri yapılmıstır. Tezin kinci Bölüm'ünde ise denenen bünyeler ve sırlar kullanılarak yeni tasarımlar yapılmıstır.