Buzağılarda heliotropium dolosum, heliotropium circinatum ve senecio vernalis intoksikasyonu: patolojik ve biyokimyasal incelemeler

Buzağılarda Heliotropium dolosum, Heliotropium circinatum ve Senecio vernalisintoksikasyonu: Patolojik ve Biyokimyasal incelemeler.Ali Osman ÇER BAŞIÖZETSenecio vernalis, Heliotropium dolosum ve Heliotropium circinatum bitkilerini%10 oranında içeren rasyonlar ile yapılan yedirme denemesinde buzağılarda oluşanpatolojik, biyokimyasal ve elektron mikroskobik değişimler incelendi. Bu amaçla 16adet, 3-4 aylık erkek buzağı, biri kontrol, 3 deneme olmak üzere 4 gruba ayrıldı ve 12hafta süren çalışmada, aşağıdaki bulgular elde edildi.1- Deneme sonunda, Heliotropium dolosum grubunda canlı ağırlığın % 9.21,Heliotropium circinatum grubunda % 19.36 ve Senecio vernalis grubunda ise % 17.24oranında bitkisel materyal tüketildi. Denemenin 38, 42 ve 50. günlerinde Heliotropiumdolosum grubunda üç, 39. günde Senecio vernalis grubunda bir hayvan olmak üzere,toplam 4 adet buzağıda ölüm şekillendi. Kontrol ve Heliotropium circinatumgruplarında ise ölüm görülmedi.2- Klinik bulgular; tenesmus, konstipasyon, ikterus, alopesi, asites, rektal prolapsus,kaşeksi ve sallantılı yürüyüş ile karakterize idi.3- Karaciğerde kapsüler fibrozis, asites, mide-bağırsak kanalında ödem, hidrotoraks,hidroperikard, akciğer ödemi ve testiküler atrofi saptanan belli başlı makroskobikbulgular idi. Ölen hayvanlardaki makroskobik değişimlerin şiddet ve dağılımı, denemesonuna kadar sağ kalanlara göre çok daha belirgindi.4- Mikroskobik olarak; karaciğerde veno-oklüzyon, megalositozis, intranüklearinklüzyon, periportal ve periasiner postnekrotik fibrozis gözlendi. Ekstrahepatiklezyonlar ise; interstisyel nefritis, tubüler megalositozis, akciğer ve böbrekarteriollerinde medial hipertrofi ile karakterize idi. nklüzyonların nüklear porlardansitoplazmanın nükleusun içerisine invaginasyonu sonucu oluştuğu ortaya kondu.5- Biyokimyasal olarak; karaciğer enzimlerinden AST ve GGT enzim aktivitelerindesadece belli haftalarda önemli yükselmeler görüldü.6- PCNA boyama yöntemi ile yapılan değerlendirmelerde tüm deneme gruplarındakontrollere göre mitotik indeksin baskılanmış olduğu ortaya kondu.Sonuç olarak; klinik, makroskobik ve mikroskobik bulguların Heliotropiumdolosum grubundaki buzağılarda en belirgin, Senecio vernalis grubunda orta derecede,Heliotropium circinatum grubunda ise en hafif şiddet derecesinde şekillendiği,biyokimyasal bulguların morfolojik değişimleri desteklemediği ve teşhis bakımındanyeterli olmadığı, megalositozis, intranüklear inklüzyon ve veno-oklüzyon ile karakterizehepatik değişimlerin spesifik, ekstrahepatik lezyonların ise doğal olguların tanısınıdestekleyici rol üstlenebileceği ortaya kondu.Anahtar kelimeler: Biyokimyasal bulgular, buzağı, intoksikasyon, patolojikbulgular, pirolizidin alkaloitleri.