Çağdan çağa değişen sanatın tanımları ve Selçuklu çehresindeki anlamı

Sanatın ne olduğu sorunu üzerine süre giden bir tartışma hep var olmuştur. İnsanoğlunun tarih sahnesine çıktığı andan itibaren bugün adını koyduğumuz disiplinler zaten vardı. İnsan aklı ve sezgileriyle doğayı yorumlamış, evrenin içinde kendini var edebilmek (ya da doğada ki varlıklarını anlamlandırabilmek) adına bir takım yasalar oluşturmaya başlamıştır. Bugün yine insanın bu serüveni devam etmektedir. Bu çalışmanın araştırma problemi, çağdan çağa değişen sanat tanımlarını incelemek ve Selçuklu çehresindeki anlamını ortaya koymak ve bu bağlamda sanatın ne olduğu tartışmalarına yeni bir boyut kazandırmak olarak ifade edilebilir. Bu durumda araştırmanın amaçlarını şu şekilde açıklamak mümkündür: a) Sanat tanımının değişkenliği ve sürekli tartışıla gelen konumunun altında yatan sebeplerin incelenmesi. b) Sanat üzerine yapılan tanımlar, devam eden tartışmalar silsilesinde Anadolu toprakları üzerinde Türk kimliğinin Selçuklu sanat eserlerinde incelenmesi. c) Sanatın bugünkü tanımından yola çıkarak Selçuklu çağının sanatının tanımının yapılmaya çalışılması. Bu çalışmanın amaçları araştırılırken literatür taramasına ek olarak insan tarihinin kronolojik olarak incelenmesini ve Anadolu toprakları üzerindeki sanatsal gelişimini gösteren bir çizelge oluşturulmuştur. Ayrıca sanatın Anadolu üzerinde ki Türk kimliğini ifade etmede Selçuklu çağı ?örnek devir? olarak incelenmiştir. Selçuklu çağı eserlerinin tercih edilmesinde iki önemli gerekçe söz konusudur. Birincisi, Selçuklular sınırları içine aldıkları Anadolu topraklarında yaşayan ulusların estetik verilerini, geçmişlerini ve sevilerini tümüyle yorumlamışlardır. Doğu ülkelerinden gelme bir yaratma gücü ile de, yeni bir sanat türü ortaya çıkarmışlardır. İkincisi, Asya, Anadolu ve İslam kültürlerini içinde barındırmaktadır. Bu kültürler arası geçiş sıralarında anlamlı eserler ortaya koymuşlardır. Bu eserler arasından Divriği Ulu Cami ve Kudab Abad Sarayı çinileri; Selçuklu taş bezemeleri, Selçuklu çini ve resim çalışmaları açısından özellikle ele alınarak Selçuklu çağındaki sanatın anlamı ifade edilmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede yapılan çalışma sonucunda sanat, değişken tanımlarının sebeplerini kendi içinden çıkan verilerle ifade etme gücünü ortaya koymaktadır. Ayrıca çalışma içerisinde sanatın ne olduğu tartışmalarına ve sonuçlarına yönelik kısa bir derleme de yer almaktadır. Toplumların kimlik mücadelelerinde sanatın baskın gücünü göz önüne alacak olursak Anadolu topraklarında ki Türk kimliği daha da önem kazanmaktadır. Bu yönüyle bakıldığında çalışmanın bulgularının oldukça önemli bir anlamı olduğu söylenebilir. Anahtar kelimeler: Sanat tanımları, Selçuklu Sanatı, Sanatın Anadolu da ki Türk kimliği, Selçuklu motifleri ve felsefesi