Çağdaş hafif strüktür malzemelerininyapı formunda kullanımıve tasarıma etkisi

Mimarlık, insanoğlu var olduğu günden bu yana bir bilim dalı olarak kabul edilmektedir. Eski çağlardan başlayan ve günümüzdeki çağdaş yapılara kadar gelen mimari, insanoğlunun hayatının hep bir köşesinde bulunmuştur. Dolasıyla insanlar ihtiyaçları doğrultusunda, bir örtü düzeneği sayesinde oluşturdukları çadırlardan, günümüz gökdelenlerine kadar birçok evre ile yapılarını hep geliştirmiştir. Sanayi Devrimi'nin de etkisiyle 20. yüzyıl içerisinde teknolojinin daha da hızlanması direkt olarak yapı sektörünü de değiştirip, geliştirmiştir. Mimariye katılan yeni malzemelerin uygulanması, yapıda strüktür ve form kavramını ortaya çıkarmıştır. Eskiden taşıyıcı özelliğinde olan malzeme, yapının formuyla strüktürünü ayırıp, mimar ve mühendislerin tasarım dili haline gelmiş ve daha ulaşılabilir çözümler sunmaya başlamıştır. Yapıyı örten, taşıyıp ve biçimlendiren her malzeme mimari projelerin ana elemanı haline gelmektedir. Bu nedenle çağdaş strüktür sistemleri, malzemeyi ön plana çıkarmak için cephe tasarımında da etkili olmakta ve yapının mimari dilini ifade etmektedir. 20. yüzyıl içinde üretilen ve mevcut yapı stoğunda hala geliştirilmeye devam eden hafif malzemeler, strüktür sistemlerin geldiği son aşama olup, yapılardaki birçok soruna cevap vermektedir. Bu nedenle hafif malzemelerin strüktüre dahil edilmesi, mimarlar ve mühendisler tarafından avantajlı bir çözüm olmuştur. Strüktüre ve dolayısıyla yapının formuna dahil olan hafif malzemeler, yapının kendi işlevini de biçimlendirip, değiştirmiştir. Ayrıca yapı fonsiyonuna; sürdürülebilirlik, enerji etkinliği, geri dönüştürülebilir malzeme kullanımı, afet (deprem) durumundaki davranışı, akıllı mimariye katkıları, geçirgen ve geçişken alanlar, erişilebilir mekan organizasyonları, tarihi yapıların yeniden işlevlendirilmesi kapsamında yapıya eklenen çağdaş ek tasarımı ile birçok avantajı da beraberinde getirmektedir. Bu nedenle fonsiyonun yapı formunu oluşturduğu tasarım diliyle, çevreye saygıyı ön planda tutan projeler üretilmeye başlanmıştır. Bu çalışmada, hafif strüktür malzemeler yapıların strüktür ve formuna dahil olurken, tasarıma etkileri, yapıya ve çevresine katkısı, sürdürülebilir ve geri dönüştürülebilir yapı tasarımına etkisi, deprem ve yangın anında yapıya etkileri, afet sonrası geçici yapılaşmaya katkıları güncel örnekler ile incelenmiş ve gelecekteki hafif strüktürlerle yapılacak yapı tasarım çalışmalarına ışık tutacağı değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: hafif strüktür malzemeleri, hafif yapı, strüktür, strüktürel tasarım, yenilikçi malzeme